پاسخ ما: زبان فارسی(بخش دوم)

1پرسش دانش‌آموز (مسلم) : استاد سبطي عزيز سلام در مصرع اي كارگشاي هر چه هستند كارگشا صفت جانشين اسم شده و منادا حال " هرچه" بعد از كسره آمده و اگر مضاف اليه بگيريم نهاد جمله دوم چيست؟ آيا مصرع دو جمله مي باشد يا يك جمله؟ در بيت رعد و برق شب طنين خنده اش سيل و طوفان نعره توفنده اش آيا تشبيه و تشخيص وجود دارد؟ در واژه ي " بررسي" چرا با وجود تكرار حرف " ر" در پايان هجا اول و آغاز هجاي دوم تشديد نمي گذارند؟ در بيت با وضويي دست و رويي تازه كرد(طراوت و شادابي بخشيدن) با دل خود گفت و گويي تازه كرد( شروع كرد) تازه كرد را چرا با اينكه معناي متفاوتي در بيت دارد همچنان رديف ميگيرند؟ در مصرع آخر اي خفته سر از خواب جهالت بردار خواب جهالت اضافه اقتراني يا تشبيهي مي باشد؟ سپاس از عنايت حضرتعالي
پاسخ استاد: درود 1-"کارگشا" منادا است و"هرچه" مضاف‌اِلیه منادا و "هر چه هستند" پیروِ توضیحیِ مضاف‌الیه که نهادش حذف شده است: ای کارگشای هرچه[که آن ها] هستند(وجود دارند.) 2-طنین خنده‌اش را به رعد برق و نعره‌اش را به سیل و طوفان مانند کرده است. تا این‌جا فقط تشبیه است. 3-چون زبان فارسی وندی و ترکیبی است و از در هم شدن اجزای سازنده‌ی واژه‌های غیر‌ساری پرهیز دارد. 4-زیرا تفاوت دستوری است تا معنایی. 5-جهالت ونادانی به خواب مانند شده‌ است که باعث غفلت و ناآگاهی ما از اطرافمان می‌شود.
2پرسش دانش‌آموز (حسین صادقی) : سلام استاد ممنون میشم اگه به سوالات بنده پاسخ دهید. 1) «از پای تا سرت» همه نور خدا شود آیا مجاز است یا کنایه چرا؟ 2) آیا در اسلوب معادله استعاره هم وجود داره؟ مثلا در بیت عشق چون آید بر هوش دل فرزانه را/ دزد دانا می کشد اول چراغ خانه را آیا میتوان دزد دانا را استعاره از عشق و چراغ را استعاره از هوش گرفت؟ 3) نقش ش در مصراع زاشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است مفعول است یا بدل از خانه؟ 4) در مصراع دوم بیت کاووس کیانی که کی اش نام نهادند/ کی بود کجا بود؟ کی اش نام نهادند؟ در مورد کی اش نام نهادند کدام یک از موارد زیر صحیح تر است؟ الف) «نام نهادن» فعل مرکب کی او را نامگذاری کردند؟ ب) کی برای او نام نهادند؟ ج) نامش را کی(چه وقت) نهادند؟ د) کی او را نام نهادند؟ نام مفعول دوم ممنون از پاسخگویی حضرت عالی
پاسخ استاد: درود بر شما 1-وجود انسان چیزی بیش از "از پای تا سر" نیست، پس مجاز پذیرفتنی نیست. 2-به هیچ وجه نباید با در نظر گرفتن استعاره یا کنایه، مثال را به موضوع تبدیل کرد. 3-ایراد دستوری است. شاعر دو مفعول را وارد جمله کرده‌است. 4-طبعاً این "نام نهاد" همان"نام نهاد" در مصراع اول است، در مصراع اول، "نام نهاد" فعلی مرکّب و گذرا به مسند و مفعول است که این موضوع در مصراع دوم هم دیده می‌شود، بنابراین در مصراع دوم"کی" قید است. "مسند" حذف شده است و "نام نهاد" فعل مرکّب است.
3پرسش شما (مسلم) : نقش تمامی کلمات در بیت زیر چیست؟(لطفا شکل بازگردانی شده بیت را نیز بفرمایید) برگ درختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتریست معرفت کردگار
پاسخ استاد: درود بر شما در این‌جا با نهاد معنایی در کنار نهاد دستوری رو به رو هستیم. بررسی و تحقیق بیشتر در این مقوله را به خودتان می‌سپارم.