نشر دریافت > خبر هاي داغ داغ > روزنامه‌های اعتماد و شرق: مقاله‌ی راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور، دکتر سبطی

روزنامه‌های اعتماد و شرق: مقاله‌ی راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور، دکتر سبطی

۱۲ اسفند ۱۳۹۴

Published by

روزنامه‌ی اعتماد در صفحه‌ی دیدگاه چهارشنبه ۱۲ اسفند۱۳۹۴ خود مقاله‌ی دکتر هامون سبطی درباره‌ی «برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی» و در ادامه «پیشنهاد راه‌حلی واقع‌بینانه و عادلانه برای کنکور» ایشان را منتشر کرد.

متن مقاله‌ی بازتاب یافته در روزنامه‌ی اعتماد:

معدل یا کنکور؟
پیشنهاد راه‌حلی واقع‌بینانه و عادلانه برای کنکور
(برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی)
دکتر هامون سبطی٭

سازمان محترم سنجش آموزش کشور، یکی از قوی‌ترین، دقیق‌ترین و شریف‌ترین سازمان‌ها در کل تاریخ اداری ایران معاصر است. میزان تخلفاتی که در طول این چند دهه در این سازمان صورت گرفته واقعا به تعداد انگشتان یک دست هم نیست؛ نه اینکه قصد تخطئه سازمان‌های دیگری را داشته باشم. اهمیت این سازمان ایجاب می‌کند که در این حد، دقیق و حساب‌شده عمل کند. اکنون برخی می‌خواهند برای حل این مساله (مشکلات کنکور)، صورت مساله (وجود کنکور سراسری تستی با مدیریت سازمان سنجش) را پاک کنند و مساله جدیدی (کنکورسراسری تشریحی با مدیریت آموزش و پرورش) را جایگزین آن سازند؛ یعنی برای حل یک مساله، مساله‌ای دیگر طرح کنیم که شبیه همان باشد و شاید هم سخت‌تر و پرحاشیه‌تر و فقط خوشحال باشیم که کاری کرده‌ایم! می‌خواهیم کنکور را تبدیل کنیم به یک، دو، سه یا چهار امتحان نهایی! واقعاً چه کسی می‌تواند تضمین کند اگر آزمون سراسری به شیوه‌ تستی، به آزمون تشریحی تبدیل شود، مشکلات اجرایی، مالی، اجتماعی و اخلاقی بیشتری پیش نخواهدآورد؟
عدالت کنکور تا حدی به دلیل تستی بودن آن است؛ گزینه‌ صحیح مشخص است و دانش‌آموزان باید آن را انتخاب کنند تا نمره کامل بگیرند. ولی در آزمون تشریحی، داوری انسانی پا به میان می‌گذارد و معیار مشخصی برای این داوری وجود ندارد. این شعار که «کنکور را حذف می‌کنیم» بر زبان راندنش راحت است اما زمانی که پای عمل به میان بیاید، دشوار می‌شود. سازمان سنجش فقط با گزینه‌ها سروکار دارد و دستگاه پاسخنامه‌خوان، با این وجود بعد از کنکور می‌بینیم صف معترضان است که پشت در سازمان سنجش‌ غوغا می‌کنند؛ حالا اگر شما بخواهید ارزش‌گذاری جگرگوشه‌های خانواده‌های ایرانی را به دست مصححان شریف بسپارید که به‌ناچار ذهنیت خودشان را در تصحیح پیاده می‌کنند، به راستی با چند میلیون اعتراض مواجه خواهید شد؟ پدر و مادری که فکر می‌کنند مثلا در امتحان نهایی سال دوم دبیرستان، چون نمره‌ ٢٠ فرزندان‌شان، ۵/١٩ شده، تمام تلاش و حاصل زندگی‌شان بر باد خواهدرفت، آیا به این سادگی به نتایج اعلام‌شده گردن خواهند گذاشت؟ درعمل هیجانات آنی بروز می‌کند که در چنین وسعتی کنترلش بسیار بسیار سخت است.
سال‌های سال طراحان کنکور کاملاً ناشناخته باقی مانده‌اند و از شریف‌ترین همکاران آموزش و پرورش کشور هستند. اگر کنکور را به امتحان نهایی تبدیل کنیم، آیا تضمینی هست که با پرشمار شدن تعداد طراحان این ناشناختگی همچنان ادامه یابد؟
آیا در صورت حذف کنکور موسسات کنکورمدار، به فکر فعالیت‌های دانش‌بنیان می‌افتند یا تولید علم می‌کنند؟! مثل روز روشن است که ده‌ها برابر حالا، موسساتی برای امتحانات نهایی با تبلیغاتی مانند: «معدل ٢٠ فرزندان شما را از گهواره تضمین می‌کنیم!»، «در موسسه ما سوالاتی نظیر امتحان نهایی طرح می‌شود!»، «معلمان ما همان طراحان سوالات امتحان نهایی هستند!»، «امتحان نهایی آسان است!» و هزاران دروغ دیگر پدید می‌آیند. بنابراین نه‌تنها مشکل اخلاقی‌ بیشتر که مشکلات امنیتی هم به وجود می‌آید. هر امتحان نهایی یک کنکور است و باید همان میزان امنیت که در سازمان سنجش شاهدش هستیم در آن رعایت شود.
مشکل کنکور چیست؟
می‌گویند ایراد کنکور سراسری این است که در آن خلاقیت سنجیده نمی‌شود. من قاطعانه می‌گویم که خلاقانه‌ترین سوالاتی که در این یکی دو دهه طراحی شده است، سوالات کنکور است. لطفاً سوالات کنکور و امتحان نهایی ده سال اخیر را با هم مقایسه کنید تا موضوع برای‌تان روشن شود. مثال مشهود دیگر کتاب‌های کمک آموزشی کنکور است، سطح علمی این کتاب‌ها بسیار بالاتر از کتاب‌هایی است که برای امتحانات نهایی نوشته‌ می‌شود. حتی مشکل کنکور این نیست که کلاس کنکور به وجود می‌آورد؛ هر آزمون دیگری که جایگزین شود، کلاس آن هم به وجود می‌آید و سودجویان در آن زمینه هم فعالیت می‌کنند. من به عنوان دبیری که سال‌های سال با دانش‌آموزان در ارتباط بوده‌ام، قاطعانه بر این باورم که بزرگ‌ترین مشکل کنکور «اضطراب‌زایی» مفرط آن است. از یکی دو سال قبل از کنکور دانش‌آموزان اضطراب روز کنکور را دارند! و همین اضطرابِ توان‌فرسا‌ست که راه را برای ورود سودجویان و دلالان و کذابان این حوزه، به همه‌جا باز می‌کند. از رسانه ملی گرفته تا خانه‌های شخصی مردم. بسیاری از رتبه‌های برتر در این سال‌ها، بزرگ‌ترین مشکل کنکور را اضطراب و استرس عنوان کرده‌اند. بیشترین سوالی که پدران و مادران از من می‌پرسند این است که فرزندم را نزد کدام دکتر ببرم؟ یعنی فشار روحی چنان بالاست که پذیرفته‌اند فرزندشان نیاز به روانپزشک دارد! برخی دانش‌آموزان در آزمون سراسری با چنان اضطراب و استرسی روبه‌رو می‌شوند که بعد از آزمون با حالتی شبیه شوک از سر جلسه بیرون می‌آیند.
راه‌حلی واقع‌بینانه
روش پیشنهادی من برای کاهش چشم‌گیر اضطراب کنکور و عادلانه‌ترشدن، «تغییر در شیوه امتیازدهی به گزینه‌ها» است. روش ارزش‌گذاری فعلی این است که یکی از گزینه‌ها صحیح است با ١٠٠ امتیاز مثبت و هر سه گزینه دیگر به یک اندازه‌ اشتباهند و هر کدام با ٣٣ نمره منفی. این روش باید اصلاح شود چراکه بسیاری از تست‌های کنکور دام دارند؛ یعنی دانش‌آموزی که مبحث را می‌شناسد و بلد است، به سراغ حل تست می‌رود ولی طراح هوشمندانه دامی را بر سر راه او گذاشته است که دانش‌آموز در پایان به گزینه درست نمی‌رسد و ٣٣ نمره منفی نصیبش می‌شود. در کنار او دانش‌آموزی نشسته که اصلا این موضوع را بلد نیست، پس به سراغ این مبحث نمی‌رود و هیچ نمره منفی‌ای نمی‌گیرد یعنی نسبت به دانش‌آموز اول نمره‌ مثبت هم عایدش می‌شود! او نمره‌ مثبت می‌گیرید چون نمی‌داند و اولی منفی می‌گیرد چون می‌داند!
ضعف اصلی آزمون تستی نسبت به آزمون تشریحی همین‌ است. چرا دانش‌آموز در آزمون تشریحی اضطراب کمتری دارد؟ زیرا کسی که درس را خوانده است ‌چیزی مربوط به پرسش مطرح‌شده می‌نویسد و حتی اگر به جواب هم نرسد معلم متوجه می‌شود که او درس را خوانده است و بخشی از نمره را برایش منظور می‌کند یا دست‌کم از نمره‌اش کم نمی‌کند!
برای فهم بهتر این راه‌حل، دو سوال را به عنوان نمونه آورده‌ایم که فرض کنید سوالات کنکور است. با بررسی گزینه‌های هر سوال، می‌توانیم به ایده اصلی روش پیشنهادی پی ببریم:
١)کدام آرایه در هر مصراع این دوبیتی به کار گرفته شده است؟
بیا‌ ای دل از اینجا پر بگیریم/ ره کاشانه دیگر بگیریم
بیا گم کرده‌ دیرین خود را/ سراغ از لاله‌ پرپر بگیریم
١) استعاره
٢) تشخیص (آدم‌نمایی)
٣) کنایه
۴) تضاد
٢)Which of the following words is best For the blank space?
The first question to ask about ………….. is why bother to read it?
With life as short as it is with so many pressing demands on our time and with books of information and instruction why should we spend our precious time on works of imagination.
history
short story
astronomy
fiction
در مورد سوال اول، نخستین پاسخی که به چشم می‌آید «تشخیص» است. چون شاعر دل و لاله را آدم فرض کرده است، پس گزینه ٢ را انتخاب می‌کنم، اما بعد از کنکور متوجه می‌شوم که اشتباه کرده‌ام و طراح دام گذاشته بوده است، زیرا گفته در هر مصراع این دوبیتی، در حالی‌که من هر بیت آن را بررسی کرده‌ام؛ پس باید استعاره را می‌پذیرفتیم! سخن این است که من نوعی نباید نمره‌ منفی بگیرم و کسی که اصلا نمی‌دانسته آرایه چیست نمره‌ منفی نگیرد! باید برای گزینه‌ها وزن قایل شویم. این کار از نظر تکنیکی سخت نیست. اگر کسی استعاره را قبول کرد، ١٠٠ نمره بگیرد، تشخیص: ٣٠ نمره، کنایه: ٠ و تضاد: ٣٠- نمره؛ زیرا کسی که در این دوبیتی تضاد را انتخاب کند، درس را اصلا یاد نگرفته است و احتمالا دارد بختکی جواب می‌دهد. به همین صورت در سوال دوم کسی که گزینه‌ ٣ را انتخاب می‌کند، چیزی از متن متوجه نشده است و باید ٣٠ نمره‌ منفی بگیرد و همچنین در مورد گزینه ٢ که باید نمره‌ منفی بگیرد یا با ارفاق ٠ بگیرد، اما بین گزینه‌های ١ و ۴ یعنی history و fiction اختلاف زیادی وجود ندارد. جواب fiction است، پس گزینه ۴، ١٠٠ امتیاز دارد و گزینه ١، چون به جواب صحیح نزدیک است می‌تواند ٣٠ امتیاز یا بیشتر داشته باشد.
نتیجه‌گیری
با این روش:
١- شکل خشن و مکانیکی تاثیر نمره منفی به روشی هوشمندانه برای نزدیک‌کردن آزمون تستی به آزمون تشریحی تبدیل می‌شود.
٢- امتیاز تستی بودن، یعنی عدم تاثیرپذیری از خطاها و مداخلات انسانی به قوت خود باقی می‌ماند.
٣- از میزان اضطراب‌زایی آزمون سراسری به‌شدت کاسته می‌شود.
۴- دید کلی و خلاقانه چه ازطرف دانش‌آموزان و چه ازطرف طراحان مورد توجه جدی واقع می‌شود.

* مدیر مسوول نشر دریافت، مدرس و مولف کتاب‌های ادبیات کنکور

 etemad-rahe-hal-dr-sebti13941212-

.

. شما می‌توانید نسخه‌ی کاملتر و مشروح‌تر این مقاله را در لینک زیر در سایت نشر دریافت، مطالعه و دانلود نمایید:

مقاله‌ی راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور – دکتر هامون سبطی

.

روزنامه‌ی شرق نیز در صفحه‌ی جامعه‌ی چهارشنبه ۲۱بهمن۱۳۹۴، بخش‌های آغازین مقاله‌ی دکتر هامون سبطی با نام « راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور» که در سایت نشر دریافت منتشر شده بود را در مقاله‌ای تحت عنوان «اضطراب‌زایی اصلی‌ترین مشکل کنکور» چاپ نمود.

مقاله‌ی اصلی دکتر سبطی شامل چهار بخش می‌باشد که عبارتند از ۱- فلسفه‌ی وجودی آزمون سراسری ۲- برتری‌ها و کاستی‌های آزمون سراسری چند گزینه‌ای در مقایسه با آزمون سراسری تشریحی ۳- راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور  و ۴- نتیجه‌گیری؛ که روزنامه‌ی شرق فقط بخش ۱، ۲ و ۴ را بازتاب داده است

.

متن مقاله‌ی انعکاس یافته در روزنامه‌ی شرق:

shargh 21 bahman- rahe halli full

 متن مقاله‌ی انعکاس یافته در روزنامه‌ی شرق:

اضطراب‌زایی اصلی‌ترین مشکل کنکور

دکتر هامون سبطی . پزشک عمومی و مدرس ادبیات

سازمان سنجش آموزش کشور که اکنون متولی برگزاری کنکور سراسری است، متخصص‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین نهادی است که می‌تواند امر سنجش دانش‌آموزان را با برقراری عدالت نسبی بر عهده داشته باشد. قرار بود پس از حذف کنکور، امتحانات نهایی را در مقطع دبیرستان جایگزین آن کنند. ولی این کار مانند حذف یک مسئله و جایگزین‌کردن چند مسئله به جای آن است که مشکلات را پیچیده‌تر می‌کند. اصلی‌ترین مشکل کنکور اضطراب‌زایی آن است و عامل اصلی این اضطراب، شیوه امتیازبندی گزینه‌هاست، آن هم به این دلیل که هر سؤال فقط یک گزینه صحیح دارد با صد نمره مثبت و سایر گزینه‌ها اشتباه‌اند با ۳۳ نمره منفی! با تغییر این رویکرد و تمایز در نمره‌های گزینه‌ها می‌توان این اضطراب را به شکل چشمگیری کاهش داد و عدالت و تمایز را بین دانش‌آموزانی که مطالعه داشته‌اند و کسانی‌ که اصلا مطالعه نداشته‌اند، برقرار کرد. پرسش اصلی این است؛ آیا افرادی که کنکور را پایه‌گذاری کرده‌اند قصد داشته‌‌اند عده‌ای دیگر از این پدیده سودجویی کنند؟ مثلا اینکه آموزشگاه‌های رنگارنگ بر پا شود؟ یا کتاب‌ها و جزوه‌های مختلف به خورد دانش‌آموزان کشور داده ‌شود؟ یا…. با اندکی درنگ متوجه می‌شویم این‌گونه نبوده ‌است. والدین ما وقتی وارد دانشگاه شدند، کنکور سراسری وجود نداشت؛ هر دانشگاهی در زمانی خاص آزمونی برای رشته‌هایی خاص برگزار می‌کرد. اما رفته‌رفته با افزایش کسانی که تمایل داشتند از طریق تحصیل به جایگاهی مناسب در جامعه دست یابند و همچنین با افزایش مراکز آموزش عالی، این نیاز پدید آمد که آزمونی سراسری به‌ نام کنکور شکل بگیرد؛ آن هم فقط با یک هدف: برقراری عدالت؛ یعنی فلسفه کنکور سراسری چیزی جز گسترش عدالت در حوزه آموزش عالی نبود.
مطمئنا مشکلات بسیاری در این سال‌ها وجود داشته که کنکور این‌گونه بدشکل و بدنما شده و باعث شده همه از فلسفه وجودی آن فاصله بگیرند. به نظر من در وضعیت کنونی این نیاز همچنان وجود دارد؛ یعنی هنوز هم ما به یک شیوه عادلانه نیاز داریم که هر کسی با هر سنی و هر شرایطی بتواند وارد دانشگاه‌ها شود و احساس کند در حقش اجحافی نشده یا حداقل کمترین اجحاف شده است؛ این نیاز ‌فقط با برگزاری آزمونی سراسری و هماهنگ که خطاها یا مداخلات انسانی در نتایج آن کمترین امکان تأثیرگذاری را داشته‌ باشد، برآورده می‌شود. آنچه تستی‌بودن کنکور را الزامی می‌کند، همین تأثیرناپذیری‌اش از خطاها و مداخلات انسانی است.
برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی
سازمان محترم سنجش آموزش کشور، یکی از دقیق‌ترین سازمان‌ها در کل تاریخ اداری ایران معاصر است. میزان تخلفاتی که در این چند دهه در این سازمان صورت گرفته به تعداد انگشتان یک دست هم نیست؛ اهمیت این سازمان ایجاب می‌کند که در این حد، دقیق و حساب‌شده عمل کند. واقعا ماجرای آزمون سراسری، ماجرایی است در حوزه امنیت ملی.
حالا برخی می‌خواهند برای حل این مسئله (مشکلات کنکور)، صورت‌مسئله (وجود کنکور سراسری تستی با مدیریت سازمان سنجش) را پاک و مسئله جدیدی (کنکور سراسری تشریحی با مدیریت آموزش‌وپرورش) را جایگزین آن کنند؛ یعنی برای حل یک مسئله، مسئله‌ای دیگر طرح کنیم که شبیه همان باشد و شاید هم سخت‌تر و پرحاشیه‌تر و فقط خوشحال باشیم که کاری کرده‌ایم! می‌خواهیم کنکور را تبدیل کنیم به یک، دو، سه یا چهار امتحان نهایی! واقعا چه کسی می‌تواند تضمین کند اگر آزمون سراسری به شیوه تستی، به آزمون تشریحی تبدیل شود، مشکلات اجرائی، مالی، اجتماعی و اخلاقی بیشتری پیش نخواهد آورد؟
عدالت کنکور تا حدی به دلیل تستی‌بودن آن است؛ گزینه صحیح مشخص است و دانش‌آموزان باید آن را انتخاب کنند تا نمره کامل بگیرند. ولی در آزمون تشریحی، داوری انسانی پا به میان می‌گذارد و معیار مشخصی برای این داوری وجود ندارد. این شعار که «کنکور را حذف می‌کنیم» برزبان‌راندنش راحت است اما زمانی که پای عمل به میان بیاید، دشوار می‌شود. سازمان سنجش فقط با گزینه‌ها سروکار دارد و دستگاه پاسخ‌نامه‌خوان؛ با وجود این بعد از کنکور می‌بینیم صف معترضان است که پشت در سازمان سنجش غوغا می‌کنند؛ حالا اگر شما بخواهید ارزش‌گذاری جگرگوشه‌های خانواده‌های ایرانی را به دست مصححان شریف بسپارید که به‌ناچار ذهنیت خودشان را در تصحیح پیاده می‌کنند، به‌راستی با چند‌ میلیون اعتراض مواجه خواهید شد؟ پدر و مادری که فکر می‌کنند مثلا در امتحان نهایی سال دوم دبیرستان، چون نمره ۲۰ فرزندانشان، ۵/۱۹ شده، تمام تلاش و حاصل زندگی‌شان بر باد خواهد رفت، آیا به این سادگی به نتایج اعلام‌شده گردن خواهند نهاد؟ در عمل هیجانات آنی بروز می‌کند که در چنین وسعتی کنترلش بسیار‌بسیار سخت است. سال‌های سال طراحان کنکور کاملا ناشناخته باقی مانده‌اند، اگر کنکور را به امتحان نهایی تبدیل کنیم، آیا تضمینی هست که با پرشمارشدن طراحان این ناشناختگی همچنان ادامه یابد؟ آیا در صورت حذف کنکور، مؤسسات کنکورمدار، به فکر فعالیت‌های دانش‌بنیان می‌افتند یا تولید علم می‌کنند؟! مثل روز روشن است که ده‌ها برابر حالا، مؤسساتی برای امتحانات نهایی با تبلیغاتی مانند: «معدل ۲۰ فرزندان شما را از گهواره تضمین می‌کنیم!»، «در مؤسسه ما سؤالاتی نظیر امتحان نهایی طرح می‌شود!»، «معلمان ما همان طراحان سؤالات امتحان نهایی هستند!»، «امتحان نهایی آسان است!» و‌ هزاران دروغ دیگر پدید می‌آیند. سازمان سنجش یک دژ امنیتی است که کسی نمی‌تواند به‌سادگی در آن اخلال ایجاد کند. به جای آنکه این موضوع را به وزارت آموزش‌وپرورش بسپاریم که خودش وظایف سنگینی بر عهده دارد، بهتر است آن را همچنان در اختیار سازمانی بگذاریم که تخصص لازم را در این زمینه دارد و سال‌های سال در این زمینه تجربه کسب کرده و سازمان‌دهی شده است، اما از او بخواهیم که این آزمون را بهتر از پیش برگزار کند. حتی مشکل کنکور این نیست که کلاس کنکور به وجود می‌آورد؛ هر آزمون دیگری که جایگزین شود، کلاس آن هم به وجود می‌آید و سودجویان در آن زمینه هم فعالیت می‌کنند. مشکل کنکور مشکلی نیست که با حذفش برطرف شود. مشکل اصلی کنکور «اضطراب‌زایی» آن است که باید اصلاح شود. من به‌عنوان دبیری که سال‌های سال با دانش‌آموزان در ارتباط بوده‌ام، قاطعانه بر این باورم که بزرگ‌ترین مشکل کنکور «اضطراب‌زایی» مفرط آن است. از یکی، دو سال قبل از کنکور، دانش‌آموزان اضطراب روز کنکور را دارند! و همین اضطرابِ توان‌فرسا‌ست که راه را برای ورود سودجویان و دلالان و کذابان این حوزه، به همه‌جا باز می‌کند، از رسانه ملی گرفته تا خانه‌های شخصی مردم. نتیجه‌گیری آنکه با این روش: ۱- شکل خشن و مکانیکی تأثیر نمره منفی به روشی هوشمندانه برای نزدیک‌کردن آزمون تستی به آزمون تشریحی تبدیل می‌شود. ۲- امتیاز تستی‌بودن، یعنی عدم تأثیرپذیری از خطاها و مداخلات انسانی به قوت خود باقی می‌ماند. ۳- از میزان اضطراب‌زایی آزمون سراسری به‌شدت کاسته می‌شود. ۴- دید کلی و خلاقانه چه از طرف دانش‌آموزان و چه از طرف طراحان موردتوجه جدی واقع می‌شود.

اشتراک گذاری

دسته بندی شده در :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۴۷ دیدگاه