بررسی تحلیلی آزمون سراسری (کنکور) و ارائه ی راهکارها و بازتاب آن در روزنامه ی همشهری
۱۳۹۶/۱۰/۳۰
موسیقی ملل : موسیقی عربی
۱۳۹۶/۱۱/۰۳

مصاحبه‌ی خبرگزاری تسنیم: شفاف سازی ادعاهای وزارت آموزش و پرورش درباره امتحانات نهایی و آزمون سراسری و سوابق تحصیلی

اسفند۹۶

سوابق تحصیلی چگونه باعث افت تراز داوطلبان کنکور می شود

طبق گفته‌های معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش پیشنهاد افزایش سهم سوابق تحصیلی به ۴۰ درصد در کنکور ۹۸ مطرح شده است اما به اذعان یک کارشناس آموزشی این مسئله می‌تواند در رشته‌‌های پرطرفدار منجر به افت تراز داوطلب در کنکور شود.

سوابق تحصیلی چگونه باعث افت تراز داوطلبان کنکور می شود

 مطابق قانون سنجش و پذیرش دانشجو ۸۵ درصد ظرفیت دانشگاه‌ها باید براساس سوابق تحصیلی تکمیل شود و طبق اعلام مسئولان سازمان سنجش این مسئله تاکنون محقق شده است اما سوال مهمی که توسط کارشناسان به ویژه مسئولان آموزش‌وپرورش مطرح می‌شود این است که سوابق تحصیلی در پذیرش رشته‌ها و دانشگاه‌های پرطرفدار تا چه اندازه موثر بوده‌ است؟

اگر چه تا سال‌های قبل،‌ سوابق تحصیلی دانش‌آموزان تاثیر ۲۵ درصدی البته به صورت قطعی در پذیرش دانشگاه‌ها داشت اما با شکایت یک کنکوری و رای دیوان عدالت اداری، بند دوم مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو مبنی بر تاثیر ۲۵ درصدی معدل سال سوم متوسطه در کنکور مغایر قانون اعلام وابطال شد.

با این حکم دیوان عدالت اداری، دو سال است که سهم سوابق تحصیلی به صورت تاثیر مثبت اعمال می‌شود به گونه‌ای که اگر سوابق در پذیرش دانشجو تاثیر مثبت داشته باشد اعمال خواهد شد و برای سال ۹۷ نیز سهم نمرات سال سوم متوسطه ۲۵ درصد و سهم نمرات دوره پیش دانشگاهی ۵ درصد البته به صورت تاثیر مثبت است.

در نشست خبری اخیر وزیر آموزش‌وپرورش نیز سهم سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور ۹۷ یکی از سوالات مطرح شده بود که در این رابطه علی زرافشان معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش گفت: ” با توجه به نابرابری‌های پذیرش در کنکور از گذشته مناطق به سه دسته تقسیم و ضرایب محرومیت در نتیجه نهایی درنظر گرفته می‌شد. در سال ۹۸ اولین گروه فارغ التحصیلان نظام جدید آموزشی به کنکور سراسری می‌رسند و تصمیمات برای پذیرش آنها بررسی خواهد شد. اکنون  تاثیر نمرات نهایی در کنکور ۳۰ درصد است. پیشنهاد ما افزایش  ۴۰ درصدی تاثیر سوابق دروس امتحان نهایی در کنکور سال ۹۸ است.”

* آموزش‌وپرورش توانایی برگزاری امتحانات نهایی در سه سال دوره متوسطه را ندارد

در همین رابطه دکتر هامون سبطی کارشناس آموزشی درباره افزایش سهم سوابق تحصیلی از ۳۰ درصد به ۴۰ درصد و مزایا یا آسیب‌های آن برای داوطلبان کنکور اظهار کرد: افزایش سهم سوابق تحصیلی در آزمون سراسری سال ۹۸ چند ایراد دارد، ایراد نخست به لحاظ قانونی است. در قانون سال ۸۴ (حذف کنکور ) و قانون سال ۹۲ (پذیرش و سنجش دانشجو) تاکید شده است که نتایج آزمونهای نهایی و استاندارد سه سال دوره متوسطه باید ملاک سنجش و پذیرش دانشجو باشد، دلیل این مسئله نیز واضح است وقتی قرار است منابع آزمون از پایه‌‌های دهم، یازدهم و دوازدهم باشد، منطقی نیست که مطالب یکی از پایه‌ها ملاک سنجش باشد و باید از منابع درسی سه سال دوره متوسطه امتحان نهایی گرفته شود.

وی افزود: آموزش وپرورش نمی‌تواند یا نمی‌خواهد در سه سال دوره متوسطه آزمون نهایی برگزار کند و فقط نتایج یک سال را ملاک سنجش قرار می‌دهد و به همین دلیل دیوان عدالت اداری تاثیر قطعی معدل را لغو کرد. همچنین این مسئله از نظر بودجه و نیروی انسانی مشکلاتی دارد و آموزش‌وپرورش با امکانات موجود، توانایی برگزاری امتحانات نهایی در سه سال دوره متوسطه را ندارد و باید از مسئولان بالادستی بخواهند این مشکل حل شود تا امتحانات نهایی در دوره متوسطه به طور کامل برگزار شود.

* سالانه ۴ تا ۷ هزار معدل ۲۰ به سازمان سنجش ابلاغ می‌شود

دکتر سبطی گفت:‌مشکل دوم مشکل ریاضی است، تصور کنید ۱۰۰ دانش‌آموز در دو آزمون برای رتبه‌بندی شرکت کرده‌اند؛ در آزمون اول ۱۰ نفر به رتبه یک دست پیدا می‌کنند و در آزمون دوم سوالات عمیقتر و دشوارتر است و فقط یک نفر می تواند رتبه یک را کسب کند، منطق و عدالت می‌گوید که ارزش نمره آزمون دوم بالاتر است اما اگر بگویند ارزش نمرات هر دو آزمون یکسان است، بی عدالتی است. این مسئله در اعمال معدل نهایی در نتایج کنکور خودش را نشان می‌دهد براساس آمارها بین ۴ تا ۷ هزار معدل ۲۰ هر سال به سازمان سنجش ابلاغ می‌شود، پس در امتحانات نهایی با آزمونی روبه رو هستیم که هفت هزار رتبه یک دارد، اما در کنکور هر گروه فقط یک رتبه یک دارد.

* چگونه سوابق تحصیلی باعث افت تراز داوطلب در کنکور می‌شود؟

این کارشناس آموزشی عنوان کرد:‌ در سال‌های ۹۳ و ۹۴ نتیجه‌ای که اتفاق افتاد باعث شد دیوان عدالت اداری تاثیر قطعی معدل را رد کند. ماجرا بدین شکل است، فردی که معدل او در امتحان نهایی ۲۰ است و چند هزار نفر دیگر نیز معدل ۲۰ دارند، ارزش معدل او به صورت نمره تراز نهایتا ۱۱ هزار محاسبه می‌شود از سوی دیگر در آزمون سراسری ارزش رتبه یک بسیار بالاتر است و در حدود نمره تراز ۱۵ هزار ارزش‌یابی می‌شود، بنابراین رتبه یک کنکور حتی اگر معدلش ۲۰ باشد با تاثیر سوابق تحصیلی نمره‌اش کاهش یافته و به ۱۳ هزار می‌رسد. حالا اگر دانش‌آموز در درسی ۱۹ گرفته باشد دیگر نفر دوم نمی‌شود و در آن درس افت می‌کند چون نفرات بسیار دیگری ۲۰ گرفته‌اند و نمره تراز او به زیر ۱۰ هزار می‌رسد و در نمره تراز کل او در کنکور تاثیر منفی شدید می‌گذارد.

وی با اشاره به اینکه نمی توان دو آزمونی را که ارزش نمراتش یکسان نیست با هم تلفیق کرد و مبنای ریاضی این روند اشکال دارد، افزود: اگر سهم سوابق تحصیلی در کنکور ۹۸ به ۴۰ درصد برسد شاهد خواهیم بود اگر دانش آموز در سال ۹۸ معدلش ۱۷ یا ۱۸ باشد باید ورود به رشته‌های پرطرفدار را فراموش کند و نمی‌تواند به رشته‌های حقوق، مهندسی و پزشکی دانشگاه‌های معتبر وارد شود حتی اگر رتبه او در کنکور یک شود.

این کارشناس آموزشی ادامه داد: چند سال گذشته داوطلبی معدلش ۱۳ بود و در کنکور تجربی و زبان نفر اول شد. حال اگر روش تاثیر معدل در آن سال اعمال می‌شد، رتبه او به بالای ۵۰۰ صعود می‌کرد یعنی با تاثیر سوابق تحصیلی ورود برخی دانش‌آموزان به رشته‌های پرطرفدار محدود می‌شود و این مسئله باعث رواج جو ناامیدی و خشم میان جوانان و خانواده‌ها می‌شود.

سبطی با اشاره به اشکال سوم که به لحاظ اجرایی است، گفت: برای برگزاری امتحانات نهایی در سه سال دوره متوسطه، به یک بازه ۶۰ روزه نیاز داریم و ۶۰ روز برقراری امنیت آزمون دشوار است و نیاز به آموزش نیروها دارد تا بتوانند در ۶۰ روز امنیت را به‌گونه‌ای برقرار کنند که وجدان عمومی جامعه بپذیرد قبل از برگزاری آزمون سوالات لو نرفته است یا در حین برگزاری آزمون و هنگام تصحیح اوراق، دستکاری در نمره‌ها رخ نمی‌دهد.

* بهترین روش پذیرش دانشجو چیست؟

وی بیان کرد:‌ بهترین روش برای سنجش دانش‌آموزان ارتقای سوالات امتحانات نهایی و روش امتیاز دهی به آنها در طول دوره دبیرستان است، سوالات امتحانات نهایی بسیار نازل و دانشی است.انتظار از دانش‌آموز این نیست که همانند فلشی باشد که متن کتاب درسی در آن ذخیره شده است. اغلب سوالات امتحانات نهایی به صورت جزء به جزء از متن کتاب درسی طراحی می‌شود و ارزش سنجشی پایین دارد و دانش‌آموزی که کتاب درسی را حفظ کرده است در آن کاملا موفق ظاهر می‌شود و البته او حق دارد تا به پایه بالاتر برود اما نمی‌توان بدین روش او را مستعد وکالت یا پزشکی یا مهندسی تشخیص داد.

سبطی ادامه داد:‌ سوالات کنکور اغلب تحلیلی است و عمق فهم درس را می‌سنجند. آنچه چهره کنکور را به شدت زشت کرده است برنامه‌های مشارکتی صدا و سیما است. متاسفانه هر روز هرزآموزان آموزشی بیشتر در صدا و سیما حضور می‌یابند و فضای نامناسبی را ایجاد کرده‌اند در حالی که سوالات کنکور قدرت ادراک و تحلیل را می‌سنجد و با این تکنیک‌ها قابل پاسخگویی نیستند‌. آموزش و پرورش باید در سیتم ارزشیابی خود تحولات اساسی ایجاد کند.

* کنکور باید متحول شود

وی گفت:‌ کنکور هم باید متحول شود و این پیشنهادها با مسئولان مطرح شده است. کنکور باید اصلاح شود به گونه‌ای که می توان استرس آن را به شدت کاهش داد و بساط سودجویان را جمع کرد و در فضایی نسبتا سالم، دانش‌آموزان را به کمک امتحانات نهایی اصلاح شده در سه سال و کنکور اصلاح شده و کم استرس، رتبه بندی کرد تا به رشته محل‌های خاص دست یابند.

این کارشناس آموزشی بیان کرد: از سوی دیگر تا زمانی که رشته محل‌ها محدود هستد و آموزش عالی نتوانسته آنها را گسترش دهد، به یک آزمون دشوار و جامع نیاز داریم که کنکور عادلانه‌ترین آنهاست اما باید اصلاح شود و تعداد دفعات برگزاری آن بیشتر و گروه‌های آزمایشی به جای ۵ زیرگروه به ۲۰ زیزگروه آزمایشی تقسیم شود و سوالات سخت، مربوط به یک یا دو درس اصلی در هر ریزگروه آزمایشی باشد تا دانش‌آموزان نهایت دو درس را بسیار زیاد و گسترده بخوانند و سایر دروس را در حد متوسط برای کنکور خاص خود مطالعه کنند.

منبع: تسنیم

.

حذف مدارس سمپاد پرونده گزندهای آموزشی دوره ابتدایی را مختومه می‌کند؟

بازگشت شادابی به مدارس نیازمند نیروی انسانی شایسته و کارآمد، امکانات مالی و فضای باز فکری و فرهنگی است.

حذف مدارس سمپاد پرونده گزندهای آموزشی دوره ابتدایی را مختومه می‌کند؟هامون سبطی فعال آموزشی  درباره حذف مدارس تیزهوشان در دوره اول متوسطه اظهار کرد: دو حوزه از نظام آموزش و پرورش کشور در چند دهه گذشته نسبتا موفق‌تر بوده است، یکی در شاخه فنی و حرفه‌ای و دیگری در مدارس سمپاد است.

وی ادامه داد: اولی باعث گسترش تحصیل و توانمندی فنی و حرفه‌ای در سطوح گسترده‌ای از طبقه متوسط یا کمتر برخوردار جامعه شده است و دومی پدیدآورنده جمعی شناسنامه دار و موثر از نخبگان و متخصصان توانمند؛ بی شک نبود مدارس سمپاد در کشور‌های پیش رفته، دلیلی بر تقلید کورکورانه ما از آن‌ها نمی‌تواند باشد.

این فعال آموزشی گفت: برخی از این کشور‌های پیش رفته، نخبگان و تیزهوشان مورد نیاز خود را از کشورهایی، چون ایران تامین می‌کنند و دلیلی ندارد خود را به زحمت بیندازند؛ در امن و آسایش، فرزندان خود را با  موسیقی و ورزش و کارگروهی و کمپ و مسابقه و …، شاد و خوشبخت می‌یابند و تحلیل‌های ریاضی و پژوهش‌های نفس‌گیر را بر گرده مغز‌های از وطن گریزانده‌ می‌گذارند. خب، آیا شرایط ما یکسان است؟ اگر خیر، پس راهبرد‌ها و تصمیمات ما هم نمی‌تواند یکسان باشد.

تولید علم؛ سودآور ترین سرمایه‌گذاری در کشور است

سبطی تصریح کرد: در ایران امروز، سودآورترین سرمایه گذاری که می‌تواتد ارزش افزوده‌ چند صد برابری داشته باشد، تولید علم است که ما سابقه‌ تاریخی، تجربه‌ فرهنگی و نیروی انسانی این تولید زرین را داریم.

این فعال آموزشی افزود: مراکز سمپاد کارگاه‌های بسترسازی، تولید علم هستند و نیاز مبرم این آب و خاک؛ البته پس از رسیدن به سطحی از درآمد سرانه ملی که دیگر دغدغه‌ آب و نان و مسکن و بهداشت، دردمندان نباشد؛ شاید ایران ما هم، چنان برای نخبگان کشور‌های دیگر، جذاب شود که حاضر باشند با صرف هزاران دلار از دانشگا‌های داخلی پذیرش بگیرند و بار ابتکار و کشف و اختراع و تحلیل آماری و آنچه را به ضریب هوشی بالا نیازمند است بر دوش بکشند.

وی بیان کرد:  کشور ما نیازمند نخبه پروری و نخبه گرایی و ارج نهادن نخبگان است، که این وانفسا نتیجه‌ نخبه گریزی‌ها و نخبه گریزانی‌های نانخبگان است که گریبان همه را گرفته است. ستیز با سمپاد برپایه‌ انگیزه‌های بسیاری طرح می‌شود از جمله ترس یا تنفر از نخبگان به‌ویژه وقتی در قالب مدارس سمپاد، شناسنامه‌دار و متشکل می‌شوند، همچنان که ستیز با کنکور (و نه اصلاح آن) اغلب در فریاد کسانی شنیده می‌شود که تجربه‌ موفقی در این رقابت علمی نداشته اند و از راه‌های دیگر به مدارک و مدارج عالیه دست یافته اند.

سبطی اظهار کرد: اما این یک روی واقعیت است، روی دیگر آن نفوذ نمره گرایی، پخته خواری، تست زدگی، و آزمون محوری در فرهنگ آموزشی کشور است که اخیرا به برکت  هرزآموزی و ابتذال آموزشی  به این مجموعه افزوده شده و فریاد اعتراض از مسئولان آموزش و پرورش، و معلمان دلسوزو برآورده است.

تضمینی برای کمرنگ شدن گزندهای آموزشی در دوره ابتدایی است؟

این فعال آموزشی گفت: حذف آزمون‌های ورودی مدارس تیزهوشان و نمونه دولتی، اقدام موثری است در کمرنگ شدن این گزند‌های آموزشی در دوره ابتدایی؛ اما گویا قرار است ماری را خوراک اژد‌هایی کنند تا فربه‌تر شود اما اگر طرح ممنوعیت برگزاری آزمون برای ورود به مدارس خاص و برتر، به شکل جدی و با ضمانت اجرایی بالا، در مدارس غیردولتی (اصطلاح غیرانتفاعی هم خود نشانه‌ای ست از فاصله‌ی باورنکردنی ادعای شیرین مسئولان و واقعیت تلخ درجریان) اجرا نشود و فقط به مدارس تیزهوشان و نمونه دولتی ختم شود یا بر روی برگه و آیین نامه بیاید، اما در عمل تخلف از آن به روی کسی نیاید، فاجعه‌ای در راه است که بدترین نیات سوء می‌تواند در پس آن باشد که این کار همان کشتن جوانان و خوراک ماران کردنشاندر داستان ضحاک است.

سبطی ادامه داد: مدارس سمپاد را (با تمام عوارضش) که با هزینه‌ای بسیار کمتر از مدارس انتفاعی، بهترین امکانات آموزشی ممکن را در جای جای ایران در اختیار فرزندان باهوش و پرتلاش ایران می‌گذارند، نابود کنیم تا مدارس انتفاعی و غیردولتی همین نقش را برعهده بگیرند؟ چه کسی تضمین می‌کند که این مدارس فقط ظاهری از نخبه پروری را لعاب چهره نکنند و در عمل به نخبه سوزخانه تبدیل نشوند؟ تکلیف خانواده‌هایی که توان پرداخت شهریه‌های گزاف این مدارس انتفاعی را ندارند چیست؟ چرا آن‌ها را از مدارس تیزهوشان و نمونه دولتی محروم می‌کنیم، اما جلوی تبدیل شدن مدارس انتفاعی را به جایگزین این مدارس نمی‌گیریم؟ تا حسرت در عمق جانشان خانه کند؟ با چه هدفی؟

سبطی تصریح کرد: اگر واقعا تصمیمی قاطع و قانونی با ضمانت اجرایی بالا، برای ممنوعیت برگزاری آزمون‌های ورودی به مدارس غیردولتی در مقطع متوسطه اول مطرح نباشد؛ این طرح باعث افزایش شکاف طبقاتی، تنفر اجتماعی، نخبه سوزی، و گسترده‌تر شدن هرزآموزی و تست زدگی در دوره ابتدایی می‌شود و منافع سرشاری را متوجه مراکز غیردولتی از جمله مدارس و آموزشگاه‌ها می‌کند و انگیزه‌ها و نیات تصمیم گیرندگان و مجریان طرح را با سوالات اساسی روبه رو می‌سازد. ولی در غیر این صورت، باعث برچیده شدن بساط سودجویان و هرزآموزان از مدارس ابتدایی خواهدشد که بسیار ارزشمند و ضروری است.

این فعال آموزشی یادآور شد: البته باید توجه داشته باشیم که این امر لزوما با بازگشت نشاط و شادابی و تفکر و پژوهش و … به مدارس کشور همراه نیست و هریک از اهداف بالا به نیروی انسانی شایسته و کارآمد، امکانات مالی و فضای باز فکری و فرهنگی نیاز دارد.

منبع: jyc.ir

 

ایسنا- بهمن ۹۶ پشت‌پرده و چرایی حذف نشدن «کنکور» 

ایسنا: یک کارشناس آموزش و پرورش با اشاره به تبعات ناشی از تبلیغات موسسات کنکوری بویژه در رسانه ملی گفت: علیرغم مشکلات عدیده‌ای که کنکور به همراه دارد، حداقل مزیت‌اش این است که عادلانه‌ترین روش موجود است و پای رانت و جایگزینی روابط به جای ضوابط را کوتاه می‌کند و اجازه نمی‌دهد یک عارضه اجتماعی عمیق‌تر شود.

دکتر هامون سبطی در گفت‌وگو با ایسنا، درباره علت مقاومت‌ها برای حذف کنکور علیرغم برخورداری از مصوبات قانونی و افزایش آسیب‌های ناشی از تربیت کنکور محور در مدارس اظهار کرد: حقیقت آن است که ما با یک سری رشته محل پرطرفدار روبرو هستیم و شمار دانش‌آموزانی که قرار است این صندلی‌ها را تصاحب کنند چندصد برابر ظرفیت موجود است.

وی افزود: چه کنکور و چه هر روش دیگری باید قادر باشد که با توجه به این رشته محل‌های خاص از بین دست کم ۵۰۰هزار نفر تعدادی را گزینش کند. این در حالی است که آموزش و پرورش نمی‌تواند چنین غربالگری کند زیرا در این صورت، باید بر میزان سختی سوالات امتحانات نهایی بیفزاید که خود تبعاتی دارد و کار به جایی می‌رسد که ممکن است همه دانش آموزان نتوانند پایه تحصیلی خود را پشت سر بگذارند و فارغ‌التحصیل شوند.

این کارشناس آموزش و پرورش با بیان این که در شرایط فعلی نیاز به یک آزمون استاندارد کشوری داریم مگر آنکه تعداد دانشگاه‌های خوب و امکانات فرهنگی و اجتماعی کل کشور به حدی افزایش یابد که خانواده‌ها و دانش‌آموزان اصرار نداشته باشند در رشته‌ها و شهر های خاصی پذیرفته شوند عنوان کرد: وقتی شرایط یکسان نباشد وضعیت نیز بهبود پیدا نمی‌کند ؛ علیرغم مشکلات عدیده‌ای که کنکور به همراه دارد، حداقل مزیت‌اش این است که عادلانه‌ترین روش موجود است و پای رانت و جایگزینی روابط به جای ضوابط را کوتاه می‌کند و اجازه نمی‌دهد یک عارضه اجتماعی عمیق‌تر شود.

سبطی در ادامه با اشاره به عوامل آسیب زای ناشی از کنکور سراسری اظهار کرد: هیچگاه یک معلم، چه در مدرسه دولتی، چه در مدرسه غیردولتی چه در آموزشگاه و … نمی گوید من روش‌هایی را به توی دانش آموز تعلیم می‌دهم که بدون حل مساله و بدون فهم درس از عهده پاسخگویی به سوالات تستی برآیی، اما این رسم تازه چند سالی است که باب شده و برخی مدرسان برخی موسسات بر روی تکنیک‌های تست زنی مانور تبلیغاتی می‌دهند و این موضوع را القاء می‌کنند که نیاز به دانش و دانایی، مطالعه و تعمق نیست و تکنیک‌هایی وجود دارد که فقط در توبره این موسسات پیدا می‌شود.

وی ادامه داد: این دست از آموزش‌های پیش از دانشگاه، به پایه‌های آموزش عمومی در کشور ضربه اساسی وارد می‌کند. در این میان شاهد افزایش ساخت برنامه‌های مشارکتی این دست موسسات کنکوری با رسانه ملی طی چند سال اخیر بوده‌ایم که بر شدت این آسیب افزوده است و در این برنامه‌ها مطالبی بیان می‌شود که فایده و بار علمی ندارد.

این کارشناس آموزش و پرورش با بیان اینکه در برخی از این برنامه‌های مشارکتی، مدرس تکنیک‌هایی را آموزش می‌دهد که به هیچ وجه در کنکور جواب نمی‌دهد و یک نوع فریب عوام است مدعی شد: دیده شده این موسسات بابت این روش‌های خارق العاده و بسته‌های جادویی هزینه‌هایی بین پنج تا ۲۵ میلیون تومان از خانواده‌های ناآگاه دریافت کرده و بسته‌های آموزشی خود را به آنها فروخته اند. در واقع آنها با بسته‌های آموزشی پنج میلیون تومانی شروع می‌کنند و هرچند هفته یکبار با دانش آموز و خانواده اش تماس می‌گیرند و می‌گویند بسته وی آی پی، بسته جمع بندی و … دارند و بتدریج برخی داوطلبان کنکور تا ۲۵ میلیون تومان هم هزینه کرده‌اند.

سبطی ادامه داد: به استثنای چند استاد نامی و شریف، نظارتی بر صلاحیت علمی برگزارکنندگان این برنامه‌ها وجود ندارد. حتی از آنان مدرک تحصیلی هم درخواست نمی‌شود. فقط باید هزینه‌ای پرداخت شود تا آنتن در اختیار افراد سودجو قرار گیرد. چرا مسئولان در برابر این رسوایی آشکار و فریب عمومی واکنشی نشان نمی دهند؟ مافیای واقعی آموزش کشور در این جا نهفته است.

وی تاکید کرد که جو ناسالمی که در چند سال اخیر از طریق رسانه ملی بر فضای آموزشی کشور حاکم شده، نباید از سوی مسئولان دلسوز فرهنگ و آموزش نادیده گرفته شود زیرا یکی از ضربه‌های بزرگ به ماهیت آموزش در همین چند سال و با شیوع این دست برنامه‌ها و تبلیغات در تمامی شبکه‌های صدا و سیما و در تمامی ساعات ممکن، وارد شده است.

منبع: ایسنا

کنکور سراسری نود و پنج - تهران دانشگاه امیرکبیر

.

خبرگزاری ایسنا – ۱۸ بهمن ۱۳۹۶

از بیزنس چند ده میلیاردی تغییر کتاب‌های درسی تا ردّ وجود مافیا: واکنش دو کارشناس آموزشی به گفته‌های وزیر رفاه

 

درحالی که معاون وزیر رفاه با استناد به بررسی‌های کارشناسی صورت گرفته در خصوص تغییرات کتب درسی در ایران معتقد است «پشت سر این امر منافع عظیمی خوابیده و بیزنس چند ده هزار میلیاردی در بخش خصوصی ایجاد کرده است»؛ معاون وزیر آموزش و پرورش در مقام پاسخگویی برآمده و این اظهارات را غیرکارشناسی دانسته و رد می‌کند.

به گزارش ایسنا، احمد میدری، معاون وزیر رفاه با استناد به بررسی‌های کارشناسانه صورت گرفته در خصوص تغییرات کتب درسی در ایران اظهار کرد: پشت سر این امر منابع عظیمی خوابیده و بیزنس چند ده هزار میلیاردی در بخش خصوصی ایجاد کرده است.

وی که هزینه تحمیل شده از این محل به دولت را سالانه ۱۳۰۰ میلیارد تومان خواند، گفت: این در حالیست که بیزنس بخش خصوصی از این تغییرات چند برابر این رقم و حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان است که این هزینه از جیب مردم پرداخت می‌شود.

میدری ضمن اشاره به آثار ویرانگر تغییر سالانه کتب درسی که ارتباط آموزشی اعضای خانواده را نیز از بین می‌برد اظهار کرد: به دلیل تغییرات مداوم معلمان تسلطی بر کتب درسی ندارند، لذا خانواده‌ها مجبورند به سمت معلمان خصوصی حرکت کنند.

معاون وزیر رفاه در ادامه به تاسیس مدارس خصوصی توسط برخی مدیران مدارس دولتی در دو سه منطقه تهران اشاره کرد و گفت: هر چند این پدیده گسترده نیست و اغلب در مناطق ثروتمند تهران دیده می‌شود اما همین مناطق تمام مقررات آموزشی کشور را تغییر داده است. لذا می‌توان گفت که نظام آموزشی به سمت تامین منافع گروه‌هایی می‌رود که همان ۲۰ هزار میلیارد تومان را تنظیم می‌کنند.

وی که در برنامه‌ای تلویزیونی به این صحبت‌ها اشاره می‌کرد ادامه داد: اینکه مدیران مدارس دولتی بتوانند مدرسه‌ای دایر کنند از اموری است که باید در خصوص آن تجدید نظر کرد. این در حالیست که مبحث بهداشت و آموزش در کشورهای سرمایه داری جای نفع طلبی نیست. به سمتی حرکت می‌کنیم که مدرسه خصوصی را به یک اصل و مدرسه را به فرع تبدیل می‌کنیم.

به گزارش ایسنا، حجت‌الاسلام والمسلمین محی‌الدین بهرام‌محمدیان، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، نیز با اشاره به اظهارات این مسئول دولتی درباره وجود مافیا در انتشار کتاب‌های کمک درسی افزود: این مقام مسئول در یک مصاحبه تلویزیونی اظهارنظر آشفته‌ای داشته و سخنانی غیر کارشناسانه ایراد کرده که باعث می شود ارزش و اقتدار آموزش و پرورش لطمه بخورد و اعتماد به مدرسه خدشه دار شود.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با اشاره به ادعای وجود مافیای گردش مالی ۳۳ هزار میلیارد تومانی تولید کتاب‌های کمک درسی گفت: پذیرش این حرف به معنای آن است که هر دانش آموز به طور سرانه ۲ میلیون تومان کتاب کمک درسی خریداری می کند، در حالی که چنین چیزی نیست و من این ادعا را رد می‌کنم.

وی ادامه داد: این مقام مسئول در بخشی از اظهارنظر خود گفته بود که کتاب‌های درسی همه ساله تغییر می کند، من با وی تماس گرفتم و اعلام کردم کتاب‌های درسی همه ساله تغییر نمی‌کند بلکه این تغییر به صورت پلکانی بوده و بر اساس سند تحولات بنیادین آموزش و پرورش ما موظف هستیم هر سال دو پایه را تغییر دهیم که از پایه اول ابتدایی شروع شده  و سیر تغییرات کتاب‌های درسی در سال تحصیلی جاری به پایه یازدهم رسید و در نهایت سال آینده به کتاب‌های پایه دوازدهم می‌رسد.

وی گفت: منطق کتاب‌های درسی این است که هر ۵ سال یک‌بار بازنگری شود و یکی از دلایل ایجاد تحول در آموزش و پرورش هم تغییر پایه به پایه کتاب های درسی است.

محمدیان افزود: در خصوص بخش دیگر اظهارات این مقام مسئول که مدعی شد،  مافیای آموزش و پرورش پشت کتاب‌های درسی است، این تهمت است. البته موافق هستم که در حوزه کتاب‌های کمک‌درسی، گردش مالی زیادی داریم که این گردش به جهت پررونق بودن بازار کنکور است و ما خود شاکی این موضوع هستیم، چراکه اهداف سند تحول را تخریب می‌کند.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تصریح کرد: رویکرد ما در تغییر کتاب‌های درسی، ارتقای خلاقیت است، درحالی‌که تست‌زنی، خلاقیت دانش‌آموزان را از بین می‌برد، اما به دلیل اینکه کنکور بازار پررونقی است گروهی نمی‌خواهند این فضا را از دست بدهند و به خانواده‌ها به شکل خاصی اهمیت کنکور را القاء می‌کنند.

 

دکتر هامون سبطی، کارشناس آموزشی و عضو انجمن ناشران آموزشی ایران نیز در گفت‌وگو با ایسنا و در واکنش به اظهارات اخیر معاون اجتماعی وزیر رفاه مبنی بر سود ۲۰ هزار میلیارد تومانی ناشی از تغییر کتب درسی که عاید مافیای آموزش و پرورش در هر سال می‌شود گفت: این عبارت که با تغییر هرساله کتاب‌های درسی، سفره‌ای در بخش خصوصی پهن شده باشد و کسانی بخواهند از این تغییرات سودجویی و ریزه‌خواری کننند یک تعبیر منفی است.

وی در این باره اظهار کرد: کل گردش مالی صنعت نشر در ایران  به ۲۰۰۰ میلیارد تومان نمی‌رسد که از این میزان ۲۸ تا ۳۳ درصد یعنی حدود ۵۰۰ میلیارد تومان سهم ناشران آموزشی است.

وی افزود: حتی اگر به فرض محال این رقم ۲۰ هزار میلیارد تومان صحت داشته باشد، سهم کتب کمک آموزشی ۲.۵ تا سه درصد خواهد بود. در تفاسیری که صورت پذیرفته، گفته نشده این آمار به استناد کدام تحقیقات احصاء شده است.

این کارشناس آموزشی و عضو انجمن ناشران آموزشی ایران با بیان اینکه این عبارت که با تغییر هرساله کتاب‌های درسی، سفره‌ای در بخش خصوصی پهن شده باشد و کسانی بخواهند از این تغییرات سودجویی و ریزه خواری کننند یک تعبیر منفی است عنوان کرد: اتفاقا تغییر کتب درسی برای ناشران زیانبار است؛ زیرا کتابی که امسال تولید می‌کند اگر تغییر کند سال بعد باید مجدد این پروسه را طی کرده و کتاب جدید تولید کند که هزینه بر است.

سبطی درباره نقش بخش خصوصی و مدارس غیردولتی گفت: در حال حاضر شمار آموزشگاه‌های کنکور نسبت به سال‌های گذشته کمتر شده زیرا ظرفیت دانشگاه‌ها بالاتر رفته و استرس برای ورود به دانشگاه ها کمتر شده است. البته این بحث جداگانه ای است و ارتباط فعالیت آموزشگاه‌های کنکور با تغییر کتب درسی و همچنین ارتباط این موضوع با مافیای احتمالی غیرمنطقی است.

وی افزود: از سوی دیگر تصمیمات و سیاست گذاری‌های کلان در آموزش و پرورش در شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی آموزش و پرورش اتخاذ می‌شود و  بعید است مدارس غیردولتی بتوانند در این ابعاد کلان ملی نقش بازی کنند و  این تاثیر را داشته باشند که هرازگاهی باعث تغییر کتب درسی شوند تا بتوانند از آب گل آلود ماهی بگیرند.

این کارشناس آموزشی و عضو انجمن ناشران آموزشی ایران با اشاره به ضرورت تغییر کتب درسی اظهار کرد: با توجه به رشد سریع تکنولوژی و ورود شیوه های جدید آموزش، تغییر کتاب های درسی گریزناپذیر است و نسل جدید با نسل امروز متفاوت است. قبلا کتاب هایی داشتیم که ۲۰ و ۴۰ سال هم تغییر نکرده بودند. وقتی کتابی برای ۲۰ سال تدریس شود رخوت در وجود مدرسین هم ایجاد می‌شود.

سبطی افزود: با استقرار ساختار جدید آموزشی، طرح تغییر کتب از  چند سال پیش کلید خورد و هر سال کتب پایه‌ای مشمول تغییر می‌شود. هرچند باید گفت بر روی این امر کار کارشناسی دقیقی صورت نگرفته و کتب جدید ایرادات زیادی دارند اما همانطور که گفته شد این کم و کاستی‌ها نمی‌تواند بهانه ای برای شکل گرفتن روابط مافیایی و سودجویی شود.

به گفته وی مشکل اصلی آموزش و پرورش در کشور کتب درسی و حتی کلاس‌های درس نیست بلکه نیروی انسانی است. معلمان قشر شریف و قابل احترامی هستند و اغلب اوقات نیروی انسانی در آموزش و پرورش از توان انگیزانندگی لازم و کافی برخوردار نیستند و معلمان ذوق آموختن را در فرزندان ایران آنچنان که باید و شاید برانگیخته نمی‌کنند.

این کارشناس آموزشی و عضو انجمن ناشران آموزشی ایران با بیان اینکه از سوی دیگر جو ناسالمی در چند سال اخیر از طریق رسانه ملی بر فضای آموزشی کشور حاکم شده است اظهار کرد: این امر نباید از سوی مسئولان دلسوز فرهنگ و آموزش نادیده گرفته شود. معتقدم بزرگترین ضربه به ماهیت آموزش در همین چند سال و با شیوع این دست برنامه‌ها و تبلیغات در شبکه‌های صدا و سیما و در تمامی ساعات ممکن، وارد شده است.

منبع: ایسنا

.

روزنامه همشهری – ۳۰دی۱۳۹۶

گزارش و راهکارهای سازمان مردم‌نهاد دیده‌بان عدالت و شفافیت در خصوص کنکور + مصاحبه با دکتر سبطی در این خصوص

بررسی تحلیلی آزمون سراسری (کنکور) و ارائه ی راهکارها و بازتاب آن در روزنامه ی همشهری

 

روزنامه‌ی شرق – ۱۶آذر۱۳۹۶

مافیای ۸هزار‌میلیاردی کنکور  یا مشکل  نبود نظارت

یک‌ دهه‌ پیش بود که مجلسی‌ها طرحی را برای حذف کنکور به‌عنوان تنها مکانیسم ورودی به دانشگاه‌ها تصویب کردند. پس از سال‌ها حرف‌وحدیث و تلاش‌های ناکام برای لغو این غول آموزشی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با افشاگری‌هایی از وجود ذی‌نفع‌هایی که اجازه نمی‌دهند این آزمون حذف شود، بار دیگر پیشنهاد حذف کنکور را مطرح کرد. او در سخنانش که روز سه‌شنبه منتشر شد، گفت: «برگزاری آزمون و مسائل این‌چنینی دارای هشت ‌هزار ‌میلیارد تومان گردش مالی است که افرادی اجازه نمی‌دهند کنکور حذف شود. باید ببینیم چه کسانی و به چه دلایلی نمی‌گذارند کنکور حذف شود». در همین حال، چندی پیش علی لاریجانی، رئیس مجلس، نیز با بیان اینکه تا زمانی که سازمان سنجش منحل نشود مسئله کنکور حل نخواهد شد، بیان کرده بود: «تا آنها هستند، نمی‌توانند بگذارند این مشکل حل شود».
گفته‌های این دو چهره اصولگرا درباره کنکور در شرایطی خبری شده است که بر اساس قانون مصوب ٩ آبان ١٣٨۶ مجلس شورای اسلامی، مشهور به قانون حذف کنکور، قرار بود در پنج سال، سابقه تحصیلی جایگزین کنکور شود و کنکور سراسری در نهایت سال ١٣٩٢ حذف شود؛ اما از آن روز نه‌تنها کنکور حذف نشد، بلکه روزبه‌روز بر تعداد و قدرت آموزشگاه‌ها و کلاس‌های کنکور نیز افزوده شده است؛ مراکزی که با گرفتن مبالغ هنگفت از شرکت‌کنندگان، به آنها برای شرکت در کنکور آموزش یا مشاوره می‌دهند. تمام اینها در حالی است که امروزه کمتر کشوری وجود دارد که از این روش برای ورود به مقاطع عالی استفاده کند.
نمره نهایی و دانشگاه
برخی از کارشناسان بر این باور هستند که تست‌های کنکور متکی به حافظه، پول و ترفند است و در مواردی بدون خواندن سؤال می‌توانند پاسخ‌ها را تشخیص دهند و به همین دلیل ارزش علمی ندارند. به گفته‌ آنها، برای ورود به مقاطع عالی نمره‌های امتحانات نهایی دانش‌‌آموزان که سؤالات آنها تشریحی است و پاسخ به این سؤالات متکی به ذهن فعال و سطوح پیشرفته یادگیری است، باید سهم بیشتری برای ورود به دانشگاه داشته باشد؛ اما با قدرت مافیای کنکور و در رأس آن سازمان سنجش، ضریب ناعادلانه ٧۵ تا صددرصد به کنکور اختصاص داده شده است.
دراین‌باره احمد حج‌فروش، پژوهشگر حوزه تعلیم‌وتربیت، به روزنامه «شرق» گفت: «مجلس دو قانون را برای حذف کنکور تصویب و ابلاغ کرده است؛ اما وزارت علوم در ١٠ سال گذشته به بهانه‌های مختلف آن را اجرا نکرده است. هرچند آموزش‌وپرورش بر اجرای قانون تأکید دارد؛ اما با مدیریت ضعیفی که در این مدت (به‌ویژه در مرکز سنجش این وزارتخانه) بوده، بهانه را برای سازمان سنجش آموزش عالی فراهم کرده است. به‌هرحال مافیای کنکور اجازه نداد اولین قانون حذف کنکور اجرا شود؛ بنابراین شرایط برای تغییر قانون در تاریخ ١٠ شهریور ٩٢ فراهم شد. بر اساس قانون دوم، قرار بود ضریب سابقه تحصیلی از ٢۵ درصد در سال ١٣٩٢ پس از پنج سال (در سال ١٣٩۶) به ٨۵ درصد برسد، ولی سازمان سنجش از این اعداد به ‌نفع کنکورِ درآمدزای سازمان خویش بهره‌برداری خاص کرده است. به‌طوری‌که ضریب کنکور در سال ٩۶ عملا به میزان صددرصد اعمال شد و ضریب سابقه تحصیلی به صفر تنزل یافت».
او در ادامه افزود: «کم نیستند داوطلبانی که معدل ١٧ تا ٢٠ آنان تأثیری در رتبه آنها برای ورود به دانشگاه نداشته است. از سوی دیگر، بسیارند کسانی که با معدل‌های کمتر از ١۵ در دانشگاه‌های دولتی ثبت‌نام شده‌اند. چرا؟ چون مافیای کنکور، برخلاف قانون این‌گونه اراده کرده است که «کنکور با ضریب صددرصد تنها معیار و محور سنجش و پذیرش دانشجو» در رشته‌های پرداوطلب (دانشگاه دولتی و غیردولتی) باشد. با اینکه ارزش علمی کنکور چهارساعته با سؤالات عینی چهارگزینه‌ای (متکی به حافظه و ترفند)، بسیار پایین‌تر از امتحانات نهایی تنها دو درس دو‌ساعته با سؤالات تشریحی (متکی به سطوح یادگیری پیشرفته و غیرقابل ترفند) است که پاسخ آنها از سوی داوطلب خلق می‌شود، استدلال سازمان سنجش این است که چون متقاضیان رشته‌محل‌های پرداوطلب بیش از ظرفیت این رشته‌هاست، باید از طریق کنکور داوطلبان رتبه‌بندی شوند. که این حکم با ضریب پنج‌درصدی هم برای کنکور ممکن است».
آموزشگاه‌های کنکور یا مافیا؟ 
فرهاد رهبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی درباره برگزاری مستقل آزمون‌های مقاطع مختلف این دانشگاه، گفت: این سؤال را باید از وزارت علوم و سازمان سنجش پرسید، این موضوع از نظر ما حل‌شده است، ولی باید ببینیم نظر وزارت علوم و سازمان سنجش در این زمینه چیست. او با بیان اینکه دانشگاه آزاد اسلامی عضو کمیته بررسی این موضوع است و پیشنهاد بنده این بود که حذف کنکور که مدت‌هاست مسکوت باقی مانده، مورد بررسی مجدد قرار بگیرد، گفت: رئیس‌جمهور دستور داد شورای عالی انقلاب فرهنگی کمیته‌ای را تشکیل و این مسئله را در دستور کار قرار دهد تا برنامه عملیاتی حذف کنکور مورد بررسی قرار گیرد. رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به این پرسش که آیا سازمان سنجش منحل می‌شود یا خیر؟ گفت: بحث انحلال مطرح نیست، بلکه مسئله تغییر ساختار در دست بررسی است. در دنیا چند کنکور در سال برگزار می‌شود و یک فرد می‌تواند با بالاترین نمره‌ای که از کنکورها می‌گیرد، در دانشگاه‌ها پذیرش شود. او درباره رفع نگرانی خانواده‌ها از کنکور، گفت: یکی از پیشنهادهای دانشگاه آزاد اسلامی این است که به‌جای برگزاری یک کنکور در سال و واردکردن استرس به خانواده‌ها، چندبار در سال کنکور برگزار شود و بالاترین نمره فرد ملاک پذیرش قرار گیرد. فرهاد رهبر خاطرنشان کرد: یک لولا میان نظام پرورشی و نظام آموزش عالی وجود دارد که براین‌اساس هشت‌ هزار‌ میلیارد تومان گردش مالی آن است؛ یعنی کلاس‌های کنکور، برگزاری آزمون و مسائل این‌چنینی دارای هشت‌هزار‌ میلیارد تومان گردش مالی است که افرادی اجازه نمی‌دهند کنکور حذف شود. رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه باید ببینیم چه کسانی و به چه دلایلی نمی‌گذارند کنکور حذف شود، گفت: این طرح را دنیا اختراع کرده و ما می‌توانیم از آن استفاده کنیم.
مافیایی وجود ندارد
این در حالی است که هامون سبطی، عضو شورای سیاست‌گذاری منابع درسی و پرورشی وزارت آموزش‌وپرورش، با ردکردن سخنان فرهاد رهبر به «شرق» می‌گوید: نمی‌دانم آقای رهبر به چه اطلاعات خاصی دسترسی دارد و براساس چه پژوهش میدانی یا آماری به این نتیجه رسیده است، اما به گمان من که نزدیک به ٢٠ سال در زمینه آموزش فعالیت دارم، سخنان ایشان بیشتر حدس و گمان است. آموزشگاه‌های کنکور هیچ نفوذی در بدنه دولت ندارند. در حقیقت به‌جای اینکه نقش نظارتی خود را به‌درستی انجام دهیم، پدیده‌ای به نام آموزشگاه‌های کنکور را علم کرده‌ایم. آموزش‌وپرورش در این زمینه ضعیف عمل کرده است، به‌طوری‌که ما شاهد برنامه‌های آموزشی از صداوسیما هستیم که اعتبار علمی و صلاحیت آموزشی ندارند و تمام نظارت‌ها پشت گوش انداخته شده است و برای همین می‌گویم آموزشگاه‌های کنکور بد هستند و مافیایی وجود دارد که به نظر من واقعیت ندارد. 
او با بیان اینکه حدود یک‌میلیون نفر برای راه‌پیداکردن به مراکز عالی برتر کشور با یکدیگر در رقابت هستند، ادامه داد: برای برقراری عدالت نیاز به آزمون رقابتی داریم و نه حدنصابی. آزمون حدنصابی به‌گونه‌ای است که اگر دانش‌آموز به امتیاز تعیین‌شده دست پیدا کرد بتواند به مرحله بعدی راه پیدا کند. با این کار شرکت‌کنندگان احساس امنیت بیشتر و استرس کمتری خواهند داشت. کنکور قریب به ٢٠ سال است که مسئولان را دچار سردرگرمی کرده، به‌طوری‌که مجلس به‌اشتباه به‌جای اینکه با متعادل‌کردن کنکور از استرس شرکت‌‌کنندگان بکاهد، قصد حذف کنکور را دارد. این درحالی است که در نهایت این یک‌میلیون نفر در مقطعی برای راه‌یافتن به مراکز عالی برتر کشور باید با یکدیگر رقابت کنند. پیشنهادی که در رسانه‌ها هم عنوان کردم، وزن‌دادن به گزینه‌های تست‌های کنکور است که این آزمون را به آزمونی تشریحی نزدیک کرده و از اضطراب آن بسیار می‌کاهد. 

سمیرا حسینی/ روزنامه شرق

.

(۲۲ آبان۹۶)

نیاز کتاب‌های درسی به هوای تازه

مقاله‌ی دکتر هامون سبطی در روزنامه‌ی همشهری

در دنیای امروز، انبوهی انسان‌ها و ازدحام و تزاحم آنها واقعیتی بسیار تعیین‌کننده است.

مرز خصوصی (فاصله‌ای که اگر بیش از آن به شخصی ناشناس نزدیک شویم، احساس مزاحمت یا تهدید می‌کند) در روستاها بیش از یک متر است، ولی در شهرهای پرجمعیت به ۱۵سانتی‌متر و گاهی کمتر کاهش پیدا کرده است. بر پایه این واقعیت، تنها انسان‌هایی می‌توانند در جامعه و شهرهای صنعتی امروز و فردا، کم‌اضطراب‌تر و خرسند‌تر زندگی کنند که دیگرپذیری را بیشتر آموخته و تمرین کرده باشند.

مطالبی که بر ضدیت‌ها و دشمنی‌ها تأکید دارد، باید در کتاب‌ها و کلاس‌های درس و کتاب‌های کودک و نوجوان – و البته سایر شئون زندگی ایرانی – کمرنگ شده و به حداقل‌های ضروری بسنده شود. در مقابل در انتخاب موضوعات، مثال‌ها، طراحی‌ها و… باید بر گونه‌گون بودن زندگی و پذیرش این گوناگونی‌ها تأکید داشت.

تمرین‌های گروهی باید بخش مهمی از فعالیت‌ها شده و تمرین‌های کتاب‌های درسی را شامل شود.

تأکید بر هویت ایرانی یکی از حیاتی‌ترین نیازهای جامعه امروزی ماست که در کتاب‌های درسی باید به شکلی برجسته و بدون تعارف و ترس و لرز به آن پرداخت. نگاه قومی، قبیله‌ای، مذهبی، منطقه‌ای و… همگی باید ذیل نگاه ملی و میهن‌سالارانه قرار گیرد تا دیگرپذیری در سطح ملی عمق و گسترش یابد؛ گرچه که ابعاد این نگاه باید مرزهای ملی را درنوردد و به نگاهی انسان‌مدارانه و جهان‌شمول تبدیل شود.

اگر بخواهیم هوای تازه‌ای را در فضای کتاب‌های درسی به جریان درآوریم باید درِ کتاب‌های درسی را به روی دنیا باز کنیم. قهر بودن با دنیا آشکارا در کتاب‌های درسی‌مان همچنان چهره ترش و چروکیده خود را نشان می‌دهد. درحالی‌که جامعه ما نگاهی مشتاق به فرهنگ جهانی دارد و دانش‌آموزان ما شبانه‌روز در حال دادوستد فکری و فرهنگی با دنیای خارج از مرزهای سیاسی و جغرافیایی ایران هستند.

نگاه کتاب‌های درسی ما به دنیا میراثدار دهه۶۰ است اما قرار است جوانان ایران را برای دهه۱۴۱۰ آماده کند که به سادگی این کار را نمی‌کند! تا نهایتا فریاد بلندپایه‌ترین شخصیت اجرایی کشور بلند شود که شد.

باید دانش‌آموز و معلم ما بداند در مدارس دیگر کشورها چه می‌آموزند، چگونه می‌آموزند، چه کاستی‌ها و مشکلات مشترکی میان کشور ما و کشورهای شرق و غرب عالم وجود دارد؟ در کدام عرصه‌های زندگی، ما وضعیت بهتری داریم؟ در کدام عرصه‌ها باید خود را بالا بکشیم و از آنها بیاموزیم؟

هراس از مطرح شدن ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و..‌. دیگر کشورها، این گمان اشتباه را در ذهن کودکان و نوجوانان ما راسخ کرده است که زندگی دانش‌آموزان کشورهای غربی بسیار آرمانی‌تر و حسرت‌برانگیزتر و خواستنی‌تر است که لزوما اینگونه نیست.

شوربختانه مسئولان آموزشی و فرهنگی نگاه بی‌قضاوت و توصیف‌گرانه به دنیای غرب را نمی‌شناسند؛ بنابراین چاره‌ای ندارند که همچنان بر طبل پرهیاهوی دشمنی با غرب و شرق بکوبند که فقط مانع شنیده شدن صدای واقعیت در گوش خودشان می‌شود وگرنه کودکان و نوجوانان ما سال‌هاست با هندزفری گوش به صداهای جهانی سپرده‌اند!

مشکل نبود عدالت آموزشی، رانت، تبعیض، کنکور و… دامنگیر کشورهایی نظیر کانادا یا کره‌جنوبی نیز هست درحالی‌که با این همه غرب‌هراسی و جهان‌گریزی به جوانان خود القا کرده‌ایم که پشت دریاها، یک آرمان‌شهر علمی و آموزشی وجود دارد که قصد مسئولان بی‌خبر نگه‌داشتن آنها از این بهشت گمشده است و تنها راه رسیدن به آن، دل به دریا زدن و از ریشه کندن و فرار از زندان بسته‌ای است که ایران می‌نامندش و وقتی به آن سوی آب رسیدند و دیدند که آسمان همه دنیا حدودا! همین رنگ است، دیگر پلی برای برگشتشان باقی نگذاشته‌اند اما این فقط نوک کوه یخ است. اکثر گرفتاران نظام بسته آموزشی کشور، توان به آب و آتش زدن در پی سراب آن سوی آب را ندارند؛ در همین سوی آب می‌مانند اما شوربختانه در جان و اندیشه خود از ایران مهاجرت می‌کنند.

روزنامه همشهری:  اجتماع > آموزش
دوشنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۶ – ۱۰:۲۵:۳۳ | کد مطلب: ۳۸۸۳۱۴چاپ

.

 آبان ۱۳۹۶

اشتیاق بالای دانش‌آموزان به آموزش‌های فست فودی/کتاب‌هایی به نام “کمک” به کام تاجران آموزشی!

ورود بی‌رویه کتاب‌های کمک درسی در میان دانش‌آموزان، نظام آموزشی را از نظر میزان یادگیری و اثربخشی این کتاب‌ها دچار چالش کرده است.

به گزارش خبرنگار حوزه آموزش و پرورش گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛  جستجو در کتابفروشی های شهر برای انتخاب یک کتاب از میان دنیای رنگارنگ آنها به بهانه کمک به تفهیم بهتر متون درسی بی شک برای هر دانش آموزی با هر مقطع تحصیلی حداقل یکبار اتفاق افتاده است؛ جستجویی که درمنوی پرتنوع کتاب های درسی و وعده های اغواکننده آن کار چندان آسانی نخواهد بود.

چالشی به نام کتاب های کمک درسی که علی رغم انتقادات بسیار آموزش و پرورشی ها به آن روز به روز توسعه بیشتری پیدا کرده و درمیاننظام تعلیم و تربیت ریشه می دواند ، کتاب هایی که قرار بوده کمک به تکمیل فرآیند اموزش باشند اما حالا بعنوان جایگزین برای کتاب های درسی و جز جدانشدنی برنامه های آموزشی مطرح می شوند.

کتاب هایی که شاید تا چند سال گذشته کنکوری ها را هدف قرار داده بود و حالا از مقطع ابتدایی تا کنکور خواه یا ناخواه به روند تحصیلی دانش آموزان گره خورده اند تا حدی که داد آقای وزیر نسبت به این توسعه بی رویه در آمد و سید محمد بطحایی وزیر آموزش و پرورش گفت: برخی معلمان، دانش آموزان را به استفاده از کتاب های کمک آموزشی ارجاع می دهند که این امر یک نقیصه است و نمی توان از آن چشم پوشی کرد و اکنون شاهد نفوذ این کتاب ها به دوره ابتدایی بوده که واقعا توجیهی برای آن نیست و مسئولان سازمان پژوهش باید به طور جدی آن را پیگیری کنند.

اشتیاق بالای دانش‌آموزان به آموزش‌های فست فودی/کتاب‌هایی به نام

قانون نانوشته ورود کتاب های کمک درسی به کلاس ها

نخستین روزهای مهرماه مراکز خرید کتاب بیشتر از آنکه پذیرای دانشجویان برای تهیه کتاب های درسی خود باشد شاهد حضور دانش آموزانی است که با فهرستی از کتاب های کمک درسی روانه کتابفروشی هامی‌شوند، فهرستی که سفارش معلمان بوده تا کیفیت آموزش ارتقا پیدا کند غافل از اینکه همواره بخشی از همین کتاب های کمکی تا پایان سال دست نخورده باقی مانده و حجم عظیم فعالیت ها در برنامه درسی مدرسه که حتی  اوقات فراغت دانش آموزان را پر می کند،  اجازه اتمام کامل این کتاب ها را نمی دهد.

در میان بازار پرزرق و برق کتاب های کمک درسی منفعت اصلی با دست اندرکاران تهیه و توزیع کتاب های درسی بوده که به تدریج دامنه فعالیت این گروه علی رغم مخالفت ها رو به افزایش است و صرفه اقتصای قابل توجهی برای متولیان در پی دارد.

مهدی نویدادهم دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در مورد کتاب های کمک درسی گفت: کتاب‌های کمک آموزشی غیرمجاز هم نباید وارد مدارس شوند و تنها کتب مجاز و معرفی شده از سوی سازمان پژوهش اجازه ورود به مدارس را دارند و در غیراینصورت تخلف اتفاق افتاده است.

آموزش و پرورش کجای ماجرای ورود کتاب های درسی است؟

چند سالی است که به موازات رشد قارچ گونه کتاب های کمک درسی و وجود شبه کنکورها در پایه های تحصیلی مختلف همواره مسئولان ارشد آموزش و پرورش از الزامی نبودن استفاده این کتاب ها و انتقاد به روند گسترش آن اشاره دارند و این مساله محدود به یک یا ۲ دوره از فعالیت وزیر یا معاون وزیر نیست بلکه سابقه ای طولانی دارد اما گویی در این میان حلقه ای مفقوده وجود دارد که مانع هماهنگی بین سطوح ستادی و صف شده است و روند امتحانات به گونه ای پیش می رود که دانش آموز و معلم هر ۲ از وجود این کتاب ها منفعتی مقطعی دریافت کرده اند در غیر این صورت این اقبال چنین ریشه دار نبود.

البته در این میان  معلمانی هستند که این کتاب ها را آفت نظام آموزشی می دانند اما باز هم منع کاملی برای آن ندارند و این شواهد گویی نشان از ناکارآمدی کتاب های درسی یا شاید هم ناکارآمدی نیروی انسانی در تبیین برنامه ها باشد و کتاب کمک درسی به منزله سرپوشی برای نادیده گرفتن این نقیصه در نظر گرفته می شود.

محی الدین بهرام محمدیان رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در گفت وگو با خبرنگار حوزه آموزش و پرورش گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛  در مورد اقدامات آموزش و پررش برای حذف کتاب های کمک درسی عنوان کرد: آموزش و پرورش نظارت‌هایی بر این روند دارد اما توانایی حذف کتاب‌های کمک آموزشی را نداشته و مسئول این کار وزارت ارشاد است؛ علاوه بر این مسئله رسانه‌ها نباید اشتهای کاذب در دانش‌آموزان ایجاد کنند، همچنین خانواده‌ها نباید چنین استقبالی را از کتاب‌های کمک‌آموزشی داشته باشند، دروس باید به گونه‌ای مطالعه شود که فهمی عمیق از آن در دانش‌آموز ایجاد شود.

کلاس‌های درس با اهداف آموزشی فاصله گرفته اند

هامون سبطی فعال حوزه آموزش در گفت وگو با خبرنگار حوزه آموزش و پرورش گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛  با بیان اینکه آموزش در نظام کنونی ما، معلم محور است، اظهار کرد:کتاب درسی بیشتر در نقش چارچوب و نقشه راه، عمل می‌کند و این معلم است که باید با طرح پرسش، گفتگو با دانش آموزان، شکافتن موضوع، بیان مثال، حل تمرین، رفع اشکال، دوره، آزمون، تشویق و .. فرآیند یاددهی- یادگیری را محقق سازد. این رویکرد پرسابقه و عزیز، بسیار کارساز و آرمانی بود، اما دیری است که دیگر به مقصود نمی‌رسد.

وی ادامه داد: مشکل واقعی آموزش و پرورش ما، فاصله داشتن واقعیتِ جاری درون کلاس‌ها با اهداف آموزشی تعیین شده در مقدمه کتاب ها است. اغلب معلمان و دبیران ارجمند کشور، در برآوردن نیاز‌های ضروری زندگیِ پرقناعت خود دچار مشکل هستند و غم نان باعث شده است که آرام آرام جایگاه احترام آمیزی را که جامعه برایشان متصور است، کمرنگ ببینند و دچار سرخوردگی، روزمرگی یا رخوت شوند.

این فعال حوزه آموزش گفت: کمبود آموزگار و دبیر دومین مشکل تحقق اهداف آموزشی کتاب‌های معلم محور در بسیاری از نقاط ایران است. اخیرا در بازدیدی که به همراه یکی از نیکوکاران مقیم امریکا از مدارس شبانروزی روستا‌های نه چندان محروم استان مازندران داشتم، شاهد بودیم که همچنان تمام پایه‌های دبستان را یک آموزگار تدریس می‌کند، یعنی برای حدود چهل کتاب درسی فقط یک آموزگار! نوجوانان این منطقه به دلیل نبود دبیر و معلم، مجبورند فقط در رشته علوم انسانی ادامه تحصیل دهند! در گفتگو با این فرزندان ایران و اولیای آن‌ها و مسئولان شهر و استان، فقط یک خواهش مدام تکرار می‌شد: برایمان کتاب کمک درسی بیاورید.

سبطی تصریح کرد: در نگاه من، کتاب‌های کمک درسی با وجود تمام کاستی‌ها یا بدآموزی‌ها -که فقط در برخی از آن‌ها شاهدیم- در کل، نقش بسزایی در گسترش آموزش و برقراری عدالت آموزشی بویژه در مناطق کم برخوردار و محروم داشته اند و خواهندداشت. جمله‌ای معروف است که آب راه خودش را پیدا می‌کند؛ وقتی دانش آموز به آنچه می‌خواهد در کتاب و کلاس درس، دست نمی‌یابد، شکی نیست که او و خانواده اش به گزینه‌های جایگزین رو می‌آورند و در این میان، کتاب کمک درسی، در دسترس‌ترین و کم هزینه‌ترین جایگزین است.

جو رخوت در کلاس‌ها حاکم است

یادمان باشد که یکی از مروجان اصلی کتاب‌های کمک درسی خود مدارس و اولیای آن هستند. وقتی جو رخوت و نارضامندی بر کلاس‌ها حاکم شود، چه جای تعجب که سفره پخته خواری هم سر کلاس‌ها پهن شود و معلم و دانش آموز هرکدام یک حل المسائل در دست به امر یاددهی و یادگیری مشغول شوند؟

سبطی اظهار کرد: زمانی بود که جلد کتاب‌های حل المسائل را با روزنامه می‌پوشاندیم تا اگر خدای نکرده داخل کیفمان به چشم دبیر یا همکلاسی مان آشنا شد، کسی متوجه این رسوایی نشود! امروز حل المسائل‌ها با چاپ‌های تمام رنگی و نام‌های دلاویز بین معلمان و شاگردان دست به دست می‌شود و تا همین چند سال پیش، تعداد بسیاری از آن‌ها از طرف مجله رشد آموزش و پرورش، بعنوان کتاب مناسب به مدارس کشور توصیه شده از آن‌ها تقدیر می‌شده است. در یکی از کتابنامه‌های رشد، در ذکر برتری‌های کتاب‌های کمک درسی منتخب، چندین بار به این جمله برخوردم: ” نویسنده به کلیه خودآزمایی‌ها و تمرین‌های کتاب پاسخ داده است! ” و به این دلیل کتاب به مدارس کشور توصیه شده است!

فعال حوزه آموزش عنوان کرد: در این بین، کتاب‌های ارزشمند کمک درسی هم کم نیستند، اما متاسفانه اقبال معلم و دانش آموز به پخته خواری بسیار زیاد شده است و آن کتاب‌ها کمتر به چشم می‌آیند و این ماجرا ادامه دارد تا پای کنکور به میان بیاید، خوشبختانه در این بزنگاه رویکرد کمی متفاوت می‌شود.

وی بیان کرد: دیگر اغلب دانش آموزان می‌دانند که با پخته خواری و حفظ کردن متن کتاب یا پاسخ خودآزمایی‌ها یا چند نکته‌ی تستی تکراری، نمی‌توان از عهده پاسخگویی به تست‌های کنکور برآمد، زیرا برخلاف تصور مسئولان امر، پرسش‌های چهار گزینه‌ای آزمون سراسری با تمام کاستی‌هایی که دارند، بسیار مفهومی تر، عمیق‌تر و خلاقانه‌تر از سوالات امتحانات مدرسه‌ای طرح می‌شوند و تا حد زیادی، قابل پیش بینی نیستند، یعنی پاسخگویی به آن‌ها نیازمند دیدی تحلیلی و استنتاجی است و با خواندن حل المسائل و حفظ نکات تکراری نمی‌شود در کنکور خوش درخشید.

کنکور، هم درد است و هم درمان!

این فعال حوزه آموزش با تاکید بر اینکه در این میانه کنکور، هم درد است و هم درمان، تصریح کرد: شکی نیست که خود کنکور، در گذشته ها، باعث گسترش کتاب‌های کمک درسی شده است، اما در حال حاضر با مستقر شدن جو ناسالمِ تن آسایی و پخته خواری بر سپهر آموزشی کشور در مقاطع پایین تر، تنها جایی که عموم دانش آموزان به خود می‌آیند تا تن آسایی را یک سو نهاده، از مطلبی نفهمیده نگذرند و برای رسیدن به خواسته‌ها تلاش کنند، همین آزمون سراسری است، آن هم به واسطه پرسش‌های خلاقانه و مفهومی اش که وجه غالب پرسش‌های آن است.

وی افزود: البته گروهی هرزآموز و سودجو، مدتی است بر این طبل می‌کوبند که پاسخ دادن به تست‌های کنکور، نیازی به سواد و تلاش فکری ندارد و لِم دارد و این جادوگران لِمدان، تکنیک‌ها و نکته‌هایی در چنته و چمدان دارند که با آن‌ها می‌شود فکر نکرده به سوالات کنکور پاسخ داد و رتبه برتر شد و … که خوشبختانه کوس رسوایی شان بر هر کوی و برزنی نواخته شده است و نباید مهمل گویی این کلاهبرداران آموزشی محملی شود برای نقد کنکور از سوی کارشناسان و مسئولان. مشکل اساسی کنکور، اضطراب زایی آن است که با وزن دادن به گزینه‌ها می‌توان تا حد زیادی از این مشکل کاست تا کنکور را به آزمونی تشریحی و کم خطر، نزدیک‌تر کرد. مشکل دیگر آن، قبول نشدن همه داوطلبان در رشته‌های پرطرفدار است که درواقع ربطی به کنکور ندارد و مربوط به مسائل کلان فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور است.

کوتاه سخن این که کتاب‌های مناسب کمک درسی و آموزشی، در کنار آزمون سراسری، از داشته‌های ارزشمند کشور است که البته نیازمند بهسازی و اصلاح هستند نه مبارزه و حذف، زیرا جایگزین بهتری جز در حد شعار برایشان متصور نیست.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان

.

اشتباهات علمی در کتاب‌‌های درسی

آیا کتاب درسی جایگاه آزمون و خطاست؟

(مصاحبه با دکتر هامون سبطی) 

 .

در سال‌های اخیر به دلیل حجم گسترده تغییرات کتاب‌های درسی، شاهد برخی اشکالات محتوایی پس از چاپ و توزیع کتاب‌ها هستیم در همین رابطه یکی از مدرسان ادبیات فارسی می‌گوید: متاسفانه اشتباهات ساختاری و محتوایی در کتاب‌ فارسی مشاهده می‌شود.

کتاب درسی سال‌هاست که مرجع قابل اعتمادی برای دانش‌آموزان کشور محسوب می‌شود و اگر دانش‌آموز در مسئله‌ای دچار تردید شود با استناد به کتاب درسی سعی می‌کند به پاسخ صحیح دست یابد.

حال روزی را تصور کنید که کتاب درسی به عنوان مرجع دانش‌آموزان، خود دچار اشکالاتی فاحش باشد. متاسفانه در سال‌های اخیر با توجه به تغییرات و بازنگری کتاب‌های درسی، شاهد برخی اشکالات فاحش در کتاب‌های درسی هستیم و مشخص نیست که علت این اشتباهات در کتاب‌های درسی، بی‌دقتی است یا عدم تسلط کافی به مباحث.

و امسال نیز شاهد وجود اشکالاتی در کتاب فارسی پایه یازدهم هستیم البته در طول سال‌های اخیر به دلیل حجم گسترده تغییرات کتاب‌های درسی، اشکالاتی در کتاب‌ها پس از چاپ و توزیع مشاهده می‌شود اما مشخص نیست چرا با وجود برخی اشکالات در کتاب‌های درسی، پایش‌ها برای کنترل و کاهش این اشتباهات بیشتر نمی‌شود و باز هم هر سال شاهد تکرار اشتباهات فاحش در کتاب‌های درسی هستیم.

 

باید دقت داشت که ایرادات کتاب‌های درسی موضوعی جدی است و این اشکالات می‌تواند مرجعیت کتاب‌های درسی را مخدوش کند، اینکه کتاب‌های درسی با اشکالات فاحش چاپ و به دست دانش‌آموزان می‌رسد به این امید که چاپ امسال آزمایشی است و سال بعد اصلاح خواهد شد تا چه اندازه در نزد افکار عمومی جامعه قابل پذیرش است؟

* ایرادات کتاب فارسی پایه یازدهم از نگاه یک معلم

یکی از معلمان درس ادبیات فارسی پایه یازدهم،‌ با اشاره به اینکه متاسفانه منبع کتاب‌های درسی وبلاگ‌ها شده است و با مراجعه به وبلاگ‌ها کتاب‌ها را تدوین می‌کنند، اشکالات کتاب ادبیات فارسی را اینگونه برمی‌شمرد:

صفحه ۶۱ کتاب در سوال یک قلمرو فکری عنوان کرده‌اند: در عبارت‌های زیر مقصود از قسمت‌های مشخص شده چیست؟ در صورتیکه اصلا قسمت‌ها مشخص نشده است.

در صفحه ۸۲ و در درس روانخوانی، دو بیت شعر آورده‌اند و آن را به شخصی به نام اصغر رباط نسبت داده‌‌اند که اسیر بوده است، این فرد در سال ۶۹ از اسارت آزاد می شود و ۱۰ سال اسیر بوده است در صورتی که این شعر برگرفته از غزلی است از شهید محمد عبدی بابلسری، این شهید در ۲۷ اردیبهشت سال ۵۵ به دنیا و ۱۶ بهمن ۷۷ به عنوان سرباز در مبارزه با قاچاقچیان شهید می‌شود.

در صفحه ۴۹ شعری« زندگی رسم پذیرایی از تقدیر است، وزن خوشبختی من وزن رضایتمندی است.» این شعر به نام سهراب سپهری منتشر شده است اما در حقیقت شاعر آن کیوان شاهبداغی است.

در صفحه ۶۰ کتاب بحثی به نام املای همزه را آورده‌اند و یک سوال مطرح شده است که برای کاربرد شکل‌های مختلف همزه ۶ واژه مناسب بیابید و خود کتاب مار بوآ را مثال زده است اما مگر چه تعداد واژه وجود دارد که حرف پایانی آنها همزه باشد؛ البته این بخشی از اشکالات است فاحش است و اشکالات ویرایشی و املایی دیگری هم در کتاب مشاهده می‌شود.

* آموزش‌وپرورش در پاسخ به اشتباهات چه می‌گوید؟

در رابطه با اشتباهات کتاب‌ فارسی پایه یازدهم، محمود امانی طهرانی مدیرکل دفتر تالیف کتاب‌های درسی گفت:‌در یکی از تمرین‌های کتاب فارسی پایه یازدهم شعری به اشتباه از یک شاعر مطرح شده و آن را منسوب به سهراب سپهری کرده‌اند که با توجه به بررسی‌های انجام شده این بیت شعر از سال آینده حذف شده و شعری از شاعری سرشناس را جایگزین خواهند کرد. علاوه بر این مطلب در یکی از تمرینات کتاب درسی علوم و فنون ادبی ۲ هم یکی از ابیات به اشتباه به یکی از شاعران معروف کشور نسبت داده است که این مسئله هم از سال آینده اصلاح خواهد شد.

وی در رابطه با دلایل این اشتباهات عنوان کرد:‌ امسال اولین دوره کتاب‌های پایه یازدهم بین دانش‌آموزان توزیع شد و با توجه به حجم عظیم فعالیت‌ها برای تدوین کتاب‌های درسی در۲ مورد جزئی شاهد اشتباهاتی بودیم که برای سال آینده بر طرف خواهد شد البته نباید این از این مسئله غافل بود که سال اول چاپ هر کتاب به طور آزمایشی است. همواره برای تالیف کتاب‌های درسی دقت کافی از سوی مولفان و عوامل دخیل در تالیف کتاب‌های درسی را شاهدیم اما گاهی اشتباهاتی کوچک رخ می‌دهد که فضای مجازی در انعکاس آن نقش بسزایی دارد البته همواره در جهت حذف چنین اشتباهاتی هستیم.

* اشتباهات علمی در کتاب‌های درسی

هر چند برخی کارشناسان معتقدند نمی‌توان از کنار این اشتباهات به سادگی گذشت و آنها را جزئی تلقی کرد و باید پیش از مرحله چاپ کتاب‌های درسی دقت کافی را داشت چرا که هر اشتباه ضربه‌ای است بر اعتماد عمومی مخاطبان و اعتبار و مرجعیت کتاب‌های درسی را مخدوش می‌کند.

هامون سبطی مولف و مدرس زبان و ادبیات فارسی معتقد است که از دید بزرگان آموزش‌وپرورش، این مسئله که دانش‌آموز موش آزمایشگاهی و کتاب درسی جایگاه آزمون و خطا نیست، امری پذیرفته است هر چند که ممکن است در چاپ نخست کتاب‌های درسی اشتباهاتی رخ دهد اما این اشتباهات نباید ساختاری و محتوایی باشد. متاسفانه در سال‌های اخیر شاهد اشتباهاتی از این دست در کتاب‌های درسی هستیم.

وی افزود: یکی از نمونه های اشتباهات علمی در کتاب های فارسی این است که در کتاب پایه یازدهم، نویسنده بر این گمان است که با جمع بستن یکی از اجزای واژه مرکب، واژه جمع بسته می شود و سست عناصر را جمع سست عنصر معرفی کرده است! پس حتما “خوش الحان” هم جمع خوش لحن است! در حالی که صفت در فارسی جمع ندارد.

این مدرس و مولف زبان و ادبیات فارسی گفت: متاسفانه باید گفت که این اشتباهات در کتاب‌های درسی، لغزش قلم نیست و نشان دهنده این است که نویسنده شناخت کاملی نسبت به دستور زبان فارسی ندارد.

* کمرنگ شدن دستور زبان فارسی در کتاب‌های درسی

سبطی با اشاره به اینکه سال تحصیلی گذشته کتاب‌های نگارش فارسی را بررسی کردم ، ادامه داد: در این بررسی با مواردی مواجه شدم که اثبات کرد،‌ سفارش‌های ساده نگارشی کتاب های نگارش در خود همان کتاب‌های نگارش رعایت نشده است(از جمله به کاررفتن واژه‌های فارسی به همراه “ات” جمع عربی).در کتابهای تازه تالیف، آموزش دستور زبان فارسی به قدری کمرنگ شده که در حد چند تمرین نامنسجم در پایان درس‌ها خلاصه می شود، این در حالی است که دستور زبان جزو مهم زبان و ادبیات در جهان است.

وی در توضیح این مسئله گفت: اگر به شما بگویند در کشورهای انگلیسی زبان بحث گرامر و در کشورهای عربی زبان بحث صرف و نحو تدریس نمی‌شود یا در حد چند تمرین نامنسجم خلاصه شده است، تعجب نخواهید کرد؟ متاسفانه این مسئله در کتاب‌های درسی کشور ما مشاهده می‌شود.

این کارشناس آموزش زبان و ادبیات فارسی عنوان کرد:‌ بی توجهی به دستور زبان در کتاب‌های ادبیات مشاهده می‌شود در حالیکه برای آموزش زبان دوم، ترجمه متون،ماشین‌های ترجمه همزمان و حتی تولید متن و درک آن نیاز به نگاه دستوری است همچنین در رشته عصب شناسی که از مهترین شاخه‌های علوم نوین است، دستور و زبان‌شناسی از شاخه‌‌های مهم به شمار می‌آید.

* تقویت انشاء در کتاب‌های جدید

سبطی تصریح کرد: سیاست‌گذاری کتاب‌های جدید ادبیات خوب است و در کتاب‌های قدیمی شاهد جای خالی مقوله انشا بودیم اما با تدوین کتاب درسی نگارش، این فرصت برای دانش‌آموزان فراهم شد که در این زمینه قلم بزنند، همچنین ساختار و سرفصل‌های کتاب‌های نگارش هوشمندانه است اما تیم اجرایی نتوانسته است آنچه را از آنها خواسته‌اند به شیوه صحیح اجرا کند.

وی افزود: کتاب‌های درسی منشور آموزشی است و جای آزمون و خطا نیست. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی اگر چه با حجم سنگین کار و فشار ناشی از تغییر نظام آموزشی، مواجه بوده است، با این حال امکانات بسیاری نیز در اختیاردارد بنابراین پیش از آنکه کتاب‌های درسی در شمارگان میلیونی چاپ شوند و ذهن دانش‌‌آموزان با مطالب نادرست درگیر شود، باید آنها را به خوبی بررسی کرد تا شاهد اشتباهات آشکار نباشیم.

این کارشناس آموزش زبان و ادبیات فارسی خاطرنشان کرد: مشکل آموزش‌وپرورش این است که از توانمندی بخش خصوصی در بحث کتاب‌های درسی بهره نمی‌برد حتی می‌توان در مرحله ویرایش کتاب‌های درسی از توان بخش خصوصی استفاده کرد که در این راه نیز همراهی صورت نگرفته است.

وی با طرح این پرسش که چرا شعر معاصر در کتاب‌های درسی کمرنگ شده است، افزود: تیم تالیف کتاب‌های درسی باید به قدری توانمند و مقتدر باشد که در هر مقوله‌ای، یک یا دو متخصص با تجربه حضور داشته باشند، البته اگر فردی شناخت کافی از شعر یا زبان شناسی نداشته باشد، جابه جایی اسم چند شاعر یا خطاهای دستوری برایش چندان مهم تلقی نمی‌شود اما وجدان فرهیختگان جامعه از کنار این مسائل به سادگی عبور نمی‌کند.

سبطی گفت: طبق اسناد آموزش‌وپرورش این وزارتخانه مکلف شده است در تولید کتاب‌های آموزشی از توان بخش خصوصی بهره‌مند شود و خود به عنوان ناظر ایفای نقش کند. با وجود نگاه مثبت و نوگرایانه اغلب مدیران دفتر تالیف، از سوی دیگر، شاهد نخبه هراسی در این حوزه هستیم به گونه‌ای که به جای جذب تعداد بیشتری از نخبگان در دفتر تالیف کتاب‌های درسی شاهد کمرنگ شدن حضور صاحب نظران باسابقه و کارآزموده گذشته در برخی گروه‌ها هستیم.

* ایرادات آشکار اعتبار کتاب‌های درسی را نزد دانش‌آموزان کمرنگ می‌کند

این فعال آموزشی بیان کرد: امسال به عنوان معلم و مدیر مسئول انجمن ناشران آموزشی کشور، در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، ایرادهای باور نکردنی کتاب‌های نگارش را در حضور مسئولان ارجمند دفتر تالیف کتاب‌های درسی بازگو کردم اما پس از آن، حتی نخواستند تا ایرادات را به صورت مکتوب براییشان ارسال کنم. این نوع نگاه به بخش غیردولتی کار را به جایی رسانده که دانش‌آموزان نتوانند به دقت علمی کتاب‌های درسی مطمئن باشند و به منابع دیگر روی بیاورند.

سبطی ادامه داد: کتاب درسی سرمایه ملی است و حدود ۱۰۰ سال است که بزرگان کشور تلاش کرده‌‌اند تا کتاب‌های درسی در ذهن ایرانیان در چنین جایگاهی والا جای گرفته است. اما وقتی در کتاب‌های درسی ایراداتی فراوان و نوظهور مشاهده می‌شود، اعتبار آن نزد خانواده‌ها،‌ دانش‌آموزان و معلمان فرومی کاهد.

وی بیان کرد:‌این که مسئولی می‌گوید چاپخانه ویراست قبلی را چاپ کرده است،‌ قابل قبول نیست؛ نهاد آموزش‌وپرورش یک سرمایه ملی است و جای سهل انگاری نیست. همچنین مقوله دیگری که باید به آن توجه جدی کرد، بحث انتخاب محتوای مناسب برای کتاب‌های درسی است، چرا که در سال‌های اخیر متون درجه دو یا سه به کتاب‌های درسی وارد شده است و همچنین باید تکلیف این موضوع مشخص شود که آیا دانش‌آموزان ایرانی علاوه بر گرامر و صرف و نحو نیازی به دستور زبان فارسی دارند یا خیر؟

منبع: تسنیم

.
 آبان۹۶: همشهری آنلاین

‌انتظارات از کتاب‌های درسی

دکتر هامون سبطی: 
نباید به آموزش و پرورش به چشم یک کارگاه زودبازده نگاه کرد. این نوع انتظار از آموزش کودکان مربوط به روزگار پیشه‌وری جوامع است که از نوجوانان انتظار می‌رفت پیشه و حرفه خانوادگی خود را به درستی بیاموزند و بتوانند پس از والدین، همان نقش را در جامعه ایفا کنند.

دنیای امروز دنیای دانش و فناوری است، تولید علم بالاترین ارزش افزوده را در تجارت جهانی دارد و مردم برای هیچ کالایی به اندازه دستاوردهای علمی و فناورانه هزینه نمی‌کنند. کشور ما زمینه تاریخی و فرهنگی تولید علم را دارد و هدف از آموزش و پرورش یا دست‌کم بخشی از آن، باید آماده‌سازی نوجوانان برای تبدیل شدن به تولیدکنندگان دانش و فناوری باشد. شاید بخشی از آموزش و پرورش ما که هدفی کوتاه‌مدت‌تر دارد و دانش‌آموزان را به‌عنوان پیشه‌وران و کشاورزانی متخصص و کارآمد تربیت می‌کند(آموزش فنی و حرفه‌ای) راهش را بسیار بهتر شناخته باشد تا شاخه‌های نظری. به واقع گاهی به‌نظر می‌رسد که خلط مبحث شده، انتظاراتی که از آموزش فنی و حرفه‌ای می‌رود در آموزش نظری مطرح می‌شود. اگر جدا از بحث پرورش هدف نهایی از «آموزش» در رشته‌های نظری آماده‌سازی فرزندان کشور برای رسیدن به مرحله تولید علم باشد، باید ۲واقعیت مهم را پذیرا باشیم.

۱- بسیاری از مطالب و مسائل، صرفا برای اندیشه‌ورزی (ورزش فکری) و افزایش توانمندی ذهنی دانش‌آموزان در کتاب‌های درسی گنجانده می‌شود و لزوما نباید در برخورد با هر مطلب یا طرح هر مسئله‌ای خود را با این سؤال روبه‌رو ببینیم که «وقتی این دانش‌آموز بزرگ و وارد بازار کار شد، حل این مسئله به چه دردش می‌خورد؟ اصلا یادش می‌ماند این ریز‌نکته‌ها یا خیر؟» خیر یادش نمی‌ماند اما اثرش می‌ماند. حل مسئله ریاضی یا تمرین منطق یا پرسش دستوری و زبانشناختی و استمرار بر آن، سیناپس‌های ارتباطی میان نورون‌های مغز کودک را افزایش می‌دهد(یا برقرار نگاه می‌دارد) و به او این امکان را می‌دهد که در دوره تحصیلات عالی با مغزی تواناتر و ذهنی ساختارمندتر، در زمینه تخصصی‌اش، به کشف و اختراع یا همان تولید علم و فناوری بپردازد.

۲- برخلاف رشته‌های فنی و حرفه‌ای که اگر هنرجویانش همت و تلاش لازم را به خرج دهند، در پایان از سطح نسبتا یکسان تخصص و کارایی برخوردار خواهندبود، در این بخش دوم از نظام آموزش و پرورش، با طیف بسیار گسترده‌ای از برون‌ده روبه‌رو هستیم. شاید از هر کلاس چند۱۰نفره، فقط یک نفر، به جایگاهی برسد که بتواند تولید علم و فناوری کند اما همین یک نفر می‌تواند زمینه کار، رفاه و بهزیستی را برای صدها بلکه هزاران و میلیون‌ها فرد دیگر فراهم آورد، بنابراین، بخشی از آموزش و پرورش ما چاره‌ای ندارد که به سوی نخبه‌گرایی و نخبه پروری پیش رود، نیازی که در کشورهای پیشرفته تاحدودی با فرار مغزهای کشورهای در حال توسعه محقق می‌شود.

بر این پایه، این نتایج حاصل می‌شود:
الف:بخشی از حجم کتاب‌های درسی باید صَرف آشنا ساختن دانش‌آموزان با شاخه‌های گوناگون معارف بشری شود، هرچند اغلب آنها در تخصص آینده آنها به‌کار نیاید، تا از این میان ذهن‌های توانا و مستعد، مسیر آینده تحصیلی خود را پیدا کنند.

ب: بخشی از حجم کتاب‌های درسی و وقت کلاس‌های درس، باید به طرح مسئله و تمرینِ رسیدن «از داشته‌ها به خواسته‌ها» اختصاص یابد، نفس اندیشه‌ورزی، استدلال و استنتاج در اینجا مهم‌تر است تا ماهیت و جنس مسائل. ترس از بی‌جوابی یا چند جوابی باید در نگاه معلم و دانش‌آموز فروریزد.

ج:بخشی از کتاب‌ها و کلاس‌های درس باید به دانش‌آموز مجال دهد تا خود به طرح پرسش بپردازد و در جست و جوی راه‌حل یا پاسخ پرسش‌های خود یا همکلاسانش بکوشد و تحقیق و تفکر کند.

 

http://www.hamshahrionline.ir/details/386709لینک مطلب:
.
چهارشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۶ – روزنامه همشهری

تغییرات کتاب‌های درسی کلید خورد

 علی‌اصغر محمدی:
پس از گذشت ۲۵روز از انتقاد رئیس‌جمهور در مراسم بازگشایی مدارس از محتوای کتاب‌های درسی، دبیرکل شورای‌عالی آموزش و پرورش به همشهری گفت: بازنگری کتاب‌های درسی در دستور کار شورای‌عالی آموزش و پرورش قرار گرفته است.

مهدی نویدادهم توضیح داد: عناوین و محتوای کتاب‌های درسی نیاز به بازنگری دارد، در بخش عناوین کتاب‌هایی مانند تفکر و پژوهش، کار و فناوری، سبک زندگی و سواد رسانه‌ای و مطالعات فرهنگی، همگی معطوف به نیازهای آینده است. باید بخشی از آموزش‌های کلاسیک رسمی کاسته و میدان برای این بحث‌ها باز شود.

وی توضیح داد: کتاب «تحلیل فرهنگی» از امسال به جدول دروس پایه یازدهم رشته علوم و معارف اسلامی اضافه شده و سال آینده هم این کتاب به پایه دوازدهم رشته علوم انسانی اضافه می‌شود. این درس با توجه به نقشی که امروزه فرهنگ در مراودات انسانی پیدا کرده و پیش بینی می‌شود که انسان آینده انسان فرهنگی باشد و مولفه‌های فرهنگی در تصمیم‌گیری‌های فردی و اجتماعی او بیش از گذشته نقش آفرینی کند، به جدول دروس دانش‌آموزان اضافه شده‌است. هنوز مشخص نیست که آیا کتاب جدیدی به کتاب‌های درسی دانش‌آموزان افزوده خواهدشد یا نه، ‌این موضوع باید در شورای‌ عالی آموزش و پرورش بررسی شود و در صورت نیاز کتاب جدید هم به کتاب‌های درسی اضافه خواهدشد.

وی اظهار کرد: آینده‌نگاری به عنوان یک رویکرد باید در درس‌های مختلف ردیابی شود، مثلا در کتاب تاریخ به جای اینکه صرفا حوادث تاریخی درج شود، تحلیل تاریخی برای مواجهه با پدیده‌های آینده، عبرت‌آموزی و درس‌آموزی از گذشته برای زندگی در آینده به آن اضافه شود. الان در کتاب تاریخ پایه دهم این رویکرد حاکم است. کتاب‌های تفکرو پژوهش و سبک زندگی با همین رویکرد اضافه شده است.

نویدادهم افزود: تأکید رئیس‌جمهور به‌عنوان رئیس شورای‌عالی آموزش و پرورش یک فرصت جدیدی را برای این کار ایجاد کرده‌ تا به‌صورت جدی‌تر از گذشته پیگیری و اجرا شود. با توجه به سخنان رئیس‌جمهور یقینا در محتوای کتاب‌های درسی بازنگری جدی خواهیم کرد.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش گفت: نکته‌ای که رئیس‌جمهور به آن اشاره کرد، ‌بسیار حساس و جدی است که آموزش و پرورش باید با نگاه آینده‌پژوهانه، افراد را برای آینده آماده کند. این بحث در طراحی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز مورد توجه دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان بوده است. تعبیری که من به‌کار می‌بردم این است که دانش‌آموزان امروز ما شهروندان آینده هستند و چند دهه می‌خواهند در آینده زندگی کنند.

وی با بیان اینکه آینده چه اقتضائاتی دارد و چه مهارت‌ها و شایستگی‌هایی امروز ما به آنها یاد می‌دهیم که به درد فردای آنها بخورد، یکی از بحث‌های بسیار جدی است که در دنیای تعلیم و تربیت مطرح است. بحث آینده‌نگری و آینده‌پژوهی یکی از بحث‌های بسیار جدی است که در همه دستگاه‌ها مطرح است و به‌نظر من در آموزش و پرورش بیش از سایر دستگاه‌ها باید پیگیری شود و برنامه‌ریزی‌ها باید ناظر برآینده باشد و نه گذشته. مطلوب را باید در آینده جست‌وجو کنیم و نه در گذشته، این را به‌عنوان یک اصل قبول دارم.

به گفته دبیرکل شورای‌عالی آموزش و پرورش مبنای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز همین بوده‌ که آموزش و پرورش امروز ما پاسخگوی نیاز فردای ما نیست و باید چاره‌ای اندیشید. با این دیدگاه اقداماتی انجام شده و در همه عناصر آموزش و پرورش ازجمله کتاب‌های درسی باید بازخوانی و بازتولید اتفاق بیفتد. طی ۴دهه گذشته در کتاب‌های درسی تحولات خوبی رخ داده ولی سخنان رئیس‌جمهور نشان می‌دهد که این تحولات کافی نبوده و انتظارات مسئولان نظام بیش از این است.

نویدادهم تصریح کرد: سخنان رئیس‌جمهور مسئولیت جدیدی را بر دوش شورای‌عالی آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و وزیر آموزش و پرورش قرار داده تا با یک بازنگری جدی با شتاب و عمق و گستردگی بیشتری این الزامات و شایستگی‌های مورد نیاز آینده را در برنامه‌های امروز آموزش و پرورش ساری و جاری کنند.

وی با بیان اینکه تغییر کتاب‌های درسی کار بسیار دشواری است، گفت: اینکه ما چه تصویری از‌ آینده داریم، پیش‌بینی‌ای که برای تحولات آینده می‌کنیم به‌ویژه در ابعاد فناوری و اینکه چه تأثیری در سبک زندگی مردم دارد و چه تحولاتی اتفاق می‌افتد، بحث بسیار پیچیده‌ای است که به‌راحتی نمی‌توان تصور کرد. برای مثال در۲۰سال آینده، زندگی چگونه خواهدبود و به چه مهارت‌هایی نیاز دارند.

دبیرکل شورای‌عالی آموزش و پرورش توضیح داد: بحثی که در سند به آن رسیدیم این بود که به‌دلیل مبهم و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن تحولات آینده، مهارت‌های عمومی به دانش‌آموزان آموزش داده شود و ‌به همین دلیل واژه شایستگی‌ها در سند تحول آمده است. شایستگی‌هایی که برای خوب‌زیستن مورد نیاز بچه‌هاست، سوادهای موردنیاز که سواد خواندن و نوشتن یکی از آنهاست و ابعاد دیگری هم دارد و شورای‌عالی آموزش و پرورش این مسائل را پیگیری می‌کند.

دکتر هامون سبطی، کارشناس آموزشی درباره ضرورت بازنگری کتاب‌های درسی به همشهری گفت: تغییر کتاب‌ها از اول ابتدایی تا پایان دوره متوسطه کار خوبی بود که در چند سال اخیر تفاق افتاد، ولی تغییر ۱۲سال کتاب درسی و به‌ویژه اینکه وقتی به دوره دوم متوسطه می‌رسیم در رشته‌های مختلف تقسیم می‌شود کاری است که از عهده یک سازمان هر چقدر هم که عریض و طویل باشد، برنمی‌آید.

وی با بیان اینکه ما شتابزدگی را در اجرای این برنا‌مه‌ها و راهبردها می‌بینیم، توضیح داد: گاهی کتاب نوشته شده و سال بعد آن کتاب ویرایش نشده و چند فصل از آن کم یا اضافه شده‌ است. وقتی شتاب کار زیاد باشد، چنین اتفاقاتی طبیعی است، خب این برای آموزش و پرورش، معلم و دانش‌آموزان هزینه‌بر است.

  • ضرورت بازنگری کتاب‌های درسی

دکتر سبطی با اشاره به اینکه ضرورت تغییر از چند جهت خودش را نشان می‌دهد، اظهار کرد: یکی اینکه دنیا تغییر می‌کند و معارف بشری تغییر می‌کند و باید ردپای آن در کتاب‌های درسی دیده شود. البته باید به این نکته توجه داشت که ما در آموزش پیش از دانشگاه پایه‌ها را می‌گوییم و تنه درخت علم خیلی تغییر نمی‌کند. دلیلی ندارد که برای اینکه اثبات کنیم کتاب‌های درسی ما به‌روز است، سرشاخه‌ها را به‌صورت وصله‌شده در کتاب‌های درسی بگنجانیم بدون اینکه مطمئن باشیم دانش‌آموز ما با پایه علم آشنا شده یا نه. گاهی به‌نظر می‌رسد در تغییر کتاب‌ها اندکی از اصل دور شده‌ایم و به فرع پرداخته‌ایم. وی افزود: تغیر کتاب‌های درسی ضروری است منتها این دلیل نمی‌شود که همه‌‌چیز کتاب‌های درسی تغییر کند و نباید از آن طرف بام بیفتیم.

  • دانش‌آموزان برای فردا تربیت نمی‌شوند

رئیس‌جمهور اول مهر امسال در مراسم بازگشایی مدارس با انتقاد از کتاب‌های درسی گفت: وقتی امروز کتاب‌های درسی را باز می‌کنیم غیر از عوض‌شدن جلد، فونت، عکس و تغییر بعضی عبارت‌ها نسبت به زمانی که ما درس می‌خواندیم، تغییر چندانی نکرده است.

حجت‌الاسلام حسن روحانی توضیح داد: درحالی‌که ما باید دانش‌آموزان را حداقل برای ۱۲سال آینده تربیت کنیم، کتاب‌های درسی ما دانش‌آموز را برای دیروز تربیت می‌کند نه برای فردا و حتی امروز.

وی تأکید کرد: این مسئله باید باور نویسندگان کتاب‌های درسی شود که دانش‌آموزان می‌توانند در بیان پاسخ‌ها از آنها بهتر باشند و با مقدمه، مطلب، بیان و جملات بهتری حرفشان را بیان کنند. باید بگذاریم بخش بزرگی از کتاب‌های درسی ما توسط دانش‌آموزان در سال‌های آینده نوشته شود و روی خلاقیت و مهارت دانش‌آموزان تکیه کنیم.

  • در تولید کتاب‌های درسی نباید واپسگرا باشیم

چند روز پس از انتقاد رئیس جهمور به کتاب‌های درسی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با بیان اینکه وظایف این وزارتخانه ناظر به آینده است و نباید در تولید کتاب‌های درسی واپسگرا باشیم، گفت: سخنان رئیس‌جمهور مبنی بر تربیت دانش‌آموزان برای آینده کاملا درست است زیرا ما باید هر نسل را برای ۲۰سال بعد تربیت کنیم.

حجت‌الاسلام محی‌الدین بهرام‌محمدیان با تأکید بر اینکه تلاش خواهیم کرد ابعاد مختلف سخنان رئیس‌جمهور درباره تغییر محتوای کتاب‌های درسی را فهم کرده و الزامات انجام آن را مهیا کنیم، افزود: برنامه‌ریزی‌های فعلی تا افق۱۴۰۴ طراحی شده و شاید در این زمینه نقایصی وجود داشته باشد که باید جبران شود.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی درخصوص انتقاد رئیس‌جمهور در آیین آغاز سال تحصیلی از قدیمی‌بودن محتوای کتاب‌های درسی نیز بیان داشت: فعالیت‌های انجام شده در رابطه با تغییر محتوای کتاب‌های درسی در قالب گزارش مفصلی در اختیار وی قرار داده می‌شود و به‌طور قطع پس از ارائه این گزارش، دریافت نظرات دکتر روحانی برای آموزش و پرورش بسیار راهگشا خواهد بود.

  • مخالفت با انتقاد رئیس‌جمهور

به فاصله یک هفته از واکنش رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با انتقاد از کتاب‌های درسی، مدیرکل دفتر تالیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی گفت: شاید کمی در ارائه کارهایمان ضعیف عمل کرده باشیم که انتقاد نسبت به کتب درسی بالاست.

محمود امانی طهرانی در نشست خبری با خبرنگاران اظهار کرد: بازبینی کتب درسی هر ۵ سال یک‌بار و بازتالیف کتب درسی هر ۱۰سال یک‌بار صورت می‌گیرد. هر کتاب در ابتدای تالیف قبل از آنکه بیرون بیاید یک مرحله جدی بازبینی توسط ۶۴ معلم از ۳۲ استان کشور می‌گذراند. هرکتاب درسی ۲سال آزمایشی اجرا، رصد و اصلاح و ارزشیابی‌های دوره‌ای انجام می‌شود.

بسیاری از کارشناسان معتقدند که تالیف کتاب‌های درسی پس از تغییر ساختار آموزشی به ۳-۳-۶ و از دوره وزارت حاجی‌بابایی، به‌صورت شتابزده انجام می‌شود و این روندی که مدیرکل دفتر تالیف کتب درسی سازمان پژوهش اعلام کرده، رعایت نمی‌شود.

 .

مصاحبه‌ی همشهری با دکتر سبطی

۱۶مهر۱۳۹۶

دستور رئیس‌جمهور برای بررسی سهمیه‌های کنکور

اجتماع > آموزش – علی‌اصغر محمدی:
پس از اعتراض‌های برخی داوطلبان گروه آزمایشی علوم تجربی به نتایج کنکور امسال و بررسی موضوع در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، رئیس کمیسیون آموزش مجلس در نامه‌ای از رئیس جمهور خواست تا به این موضوع رسیدگی کند.
حالا وزیر بهداشت اعلام کرده که با دستور رئیس‌جمهور، گروهی در شورای‌عالی انقلاب فرهنگی مأمور شده‌اند با بررسی سهمیه‌های مختلف در کنکور، زمینه‌های اجرای عدالت آموزشی در کشور فراهم شود.

وزیر بهداشت و آموزش پزشکی در مراسم آغاز سال‌تحصیلی دانشگاه‌ها در دانشگاه تهران گفت: متأسفانه باید بپذیریم که در کشور ما هنوز هم عمده فعالیت و تلاش بسیاری از مراکز آموزش عالی، افزودن رشته‌ها و دادن مدرک است. نظام سلامت با بهره‌مندی از ۱۹هزار عضو هیأت علمی در بیش از ۶۰ دانشگاه علوم پزشکی کشور، تربیت حدود ۲۰۰هزار دانشجو، تولید یک‌سوم دانش و تربیت نیروی متخصص را برعهده دارد.

سیدحسن هاشمی با بیان اینکه توجه ناکافی در حوزه آموزش‌عالی به وزارت بهداشت، موجب شده دانشگاه‌های علوم پزشکی متناسب با جایگاه علمی خود از منابع انسانی و مالی برخوردار نباشند، توضیح داد: یکی از چالش‌های عدم‌دستیابی به دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم، وجود سهمیه‌های متعدد، به‌ویژه سهمیه‌های مصوب در مجلس شورای اسلامی است؛ به‌طوری که تفاوت معنی‌داری در رتبه‌های ورودی به دانشگاه‌ها دیده می‌شود. تفاوت رتبه‌ها در یک کلاس درسی در گروه پزشکی، گاهی بیش از۶۰ هزار رتبه است.

ماجرا از زبان یک کارشناس
دکتر هامون سبطی، مدیر انجمن ناشران آموزشی کشوردر این‌باره به همشهری گفت: اعتراض‌های گسترده داوطلبان گروه علوم تجربی موجب شد تا این شائبه مطرح شود که اشتباهی در اعلام نتایج کنکور در سازمان سنجش رخ داده ‌باشد، از طرفی وعده‌های بی‌پایه و اساسی که برخی امیدفروشان سودجو به داوطلبان کنکور داده بودند دامنه اعتراض‌ها را بیشتر نیز کرد. موضوع نهایتا در سازمان‌های مردم‌نهاد و کمیسیون آموزش مجلس بررسی شد.

وی با بیان اینکه در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیدیم که در کنکور امسال چند اتفاق رخ داده افزود: در سال‌های گذشته ۲۵درصد سهمیه دانشگاه‌ها به ایثارگران اختصاص پیدا می‌کرد، به این شرط که فردی که از این سهمیه ایثارگری استفاده می‌کند ۷۰درصد نمره تراز آخرین فردی را که در یک رشته‌محل خاص قبول شده کسب کرده باشد. تعداد این داوطلبان در چند سال اخیر کاهش پیدا کرد و خیلی از آنها موفق نمی‌شدند که واجد شرایط ۷۰درصد شوند؛ بنابراین طی سال‌های قبل تا سال۹۵ بخشی از این سهمیه ۲۵درصدی خالی می‌ماند و به داوطلبان آزاد یا مناطق اختصاص پیدا می‌کرد. در واقع روی کاغذ سهمیه مناطق آزاد ۷۵درصد بود ولی در عمل ۸۵ تا ۹۰درصد به آنها اختصاص می‌یافت. امسال مجلس قانونی را تصویب کرد که براساس آن شروط بهره‌مندی از سهمیه ایثارگران در کنکور تسهیل و ۵درصد به سهمیه قبلی اضافه شد. استقبال از این سهمیه ۵درصدی بیش از آن چیزی بود که تصور می‌شد. ظرفیت سهمیه ۵درصدی خیلی زود تکمیل شد و ده‌ها هزار نفر از سهمیه ۵درصدی به سهمیه ۲۵درصدی منتقل شدند و چون پایه درسی آنها قوی بود شرط ۷۰درصد آخرین نفر هر رشته‌محل را نیز به راحتی کسب کردند. در واقع امسال ۳۰درصد سهمیه دانشگاه‌ها به ایثارگران و خانواده‌های محترم آنها اختصاص پیدا کرد. به این ترتیب ظرفیت سهمیه آزاد نسبت به سال‌های قبل کمتر شد؛ همچنین به‌دلیل خروج چندده‌هزارنفر از سهمیه آزاد و ورود به سهمیه ۵درصدی، ‌کسی که امسال در سهمیه آزاد رتبه مثلا ۲هزار را کسب کرده قابل قیاس با رتبه ۲هزار سال۹۵ نیست.

این تغییرات به داوطلبان اطلاع‌رسانی نشد و داوطلبان توقع داشتند طبق روال سال‌های قبل با رتبه ۲هزار در رشته‌محلی که سال‌های قبل داوطلبان به راحتی پذیرش می‌شدند، پذیرفته شوند، بر همین اساس انتخاب رشته کردند. وی با اشاره به اینکه اگر این داوطلبان می‌دانستند در رشته‌محل‌های سال‌های قبل قبول نمی‌شوند، ‌رشته‌های دیگری را نیز انتخاب می‌کردند، گفت: الان داوطلبانی هستند که با رتبه ۷۰۰ در رشته‌محلی که با معیارهای سال گذشته انتخاب کرده قبول نشده ‌است؛ بنابراین اتفاقی فراتر از قانون رخ نداده، فقط ضعف اطلاع‌رسانی مشهود بوده که نیازمند همکاری وزارت بهداشت است.

مصاحبه همشهری با دکتر سبطی و عضو کمیسیون آموزش مجلس درباره ی بازار مکاره‌ی انتخاب رشته
۲۱مرداد۹۶

.

کلاهبرداری در بازار انتخاب رشته

انتخاب رشته در کنار کلاس‌های تست‌زنی، کتاب‌ها، نرم‌افزارها و مشاوره یکی از بازارهای داغ کنکور است.

هر سال با برگزاری کنکور، گردش مالی بخش دیگری از منظومه کنکور شتاب می‌گیرد و همه‌ی نگاه‌ها معطوف به بحث انتخاب رشته می‌شود. مراکز انتخاب رشته قارچ‌گونه از زمین بیرون می‌جهند و با وعده‌های پوشالی مانند تضمین قبولی در رشته یا دانشگاه خاص، از داوطلبان هزینه‌های هنگفت ۳۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومانی دریافت می‌کنند. هیچ تضمینی هم در این باره وجود ندارد و کسی هم پاسخگو نیست. هیچگاه دستگاهی نیز نظارتی بر این بازار ندارد و سودجویان از این آب گل‌آلود ماهی خود را صید می‌کنند.

۲ ادعای دروغ

آموزش و پرورش البته هزار و ۵۰۰ پایگاه مشاوره انتخاب رشته کنکور در کشور دایر کرده که با هزینه‌ای بیش از ۹۰ تا ۱۱۰ هزار تومان این کار را انجام می‌دهند اما بخش‌های مختلف در وزارت آموزش و پرورش هرگونه همکاری کادر خود با مؤسسات انتخاب رشته را تکذیب کرده‌اند.

برخی از این مؤسسات در تبلیغات محیطی و حتی رسانه‌ای خود نام مدیران بخش‌های مختلف را به عنوان مشاوران‌شان اعلام می‌کنند. ادعای دروغ دیگر این مؤسسات «قبولی تضمینی» است. هامون سبطی، مدیر مسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی که در حوزه‌ی کنکور فعالیت دارد به همشهری می‌گوید: «واژه قبولی تضمینی بیش‌تر شیوه‌ای برای کلاهبرداری است. یعنی چه قبولی تضمینی؟! اگر منظور دانشجو شدن فرد است که نیاز به مشاوره ندارد و الان در ۲ گروه انسانی و تجربی همه‌ی کسانی که شرکت کرده‌اند در جایی سرانجام پذیرفته می‌شوند. اما قبولی تضمینی در همه دانشگاه‌ها یا حتی دانشگاه‌های برتر به جز در مواردی که کاملاً مبرهن است، مثلاً رتبه‌ی فرد زیر هزار شده، هیچ معنایی ندارد. تنها چیزی که می‌تواند جای ۲ تا رشته‌محل را عوض کند، علاقه‌ی داوطلب است. به داوطلبان توصیه می‌کنم براساس شخصیت، علاقه، شرایط خانوادگی و پرس‌و‌جو از دانشجوای و افراد شاغل در رشته‌های مختلف، رشته‌ی خود را انتخاب کنند. داوطلبان باید بررسی کنند که در آینده از کار کردن در کدام رشته‌ها لذت می‌برند؟ بیش از آن‌که ما نیاز به مشاوره‌ی انتخاب رشته داشته باشیم به مشاوره‌ی شخصیتی و شغلی نیاز داریم.

.

قاچاق کتاب!

ناشران آموزشی از رعایت‌نشدن قانون کپی‌رایت و تبعات آن می‌گویند
(۲۲اسفند۹۵ روزنامه  شرق)

شرق، شهرزاد همتی: وقتی صحبت از قاچاق می‌شود، ذهن همه ما به سمت و سوی مواد مخدر و عتیقه‌جات و وسایلی از این دست می‌رود. اما همیشه برای قاچاق‌کردن نیازی به انبارهای مخوف و مواد مخدر و طلا نیست. گاهی یک دستگاه کامپیوتر و چند کانال تلگرامی می‌توانند باعث قاچاق گسترده مواد فرهنگی شوند. مسئله‌ای که در سال‌های اخیر و با ظهور وسایل ارتباط‌جمعی و رسانه‌ای به صورت گسترده، دامن ناشران فرهنگی و آموزشی را هم گرفته. مسئله‌ای که با درنظرگرفتن گرانی کاغذ و نبود معافیت‌های مالیاتی بیش‌ازپیش عرصه فعالیت را برای آنها تنگ کرده است. هرازگاهی هم خبر تعطیلی کتاب‌فروشی‌های معروف کلان‌شهرها و تبدیل آنها به سوپرگوشت و سوپرمارکت به گوش می‌رسد و دلیل این ماجرا راکدشدن بازار کتاب و گسترش انتشار کپی آن در فضای مجازی است. در دو سال گذشته با توجه به گران‌شدن کاغذ بسیاری از ناشران تیراژ خود را به زیر هزار رسانده‌اند و همین ماجرا باعث شده سودجویان راهشان به سمت کالاهای فرهنگی هم باز شود و با دورزدن گاف‌های قانونی اقدام به خرید و فروش آثار ناشران به صوت مجازی و غیرقانونی کنند. هامون سبطی مدیرمسئول انجمن ناشران آموزشی در گفت‌وگو با «شرق» درباره قاچاق کتب آموزشی تصریح کرد: «تولید و پخش غیرمجاز کتاب، مهم‌ترین موضوع مطرح‌شده در جلسه معارفه اصحاب نشر و قلم (در هتل هویزه) با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، اما با وجود آنکه چندماهی از آن جلسه می‌گذرد ما همچنان منتظر اقدامات عملی وزارت محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی در مبارزه با این آفت شوم هستیم». وی تصریح کرد: «رعایت‌نشدن قانون جهانی کپی‌رایت در ایران، گرچه شاید منافعی گذرا برای ما حاصل کرده باشد اما در درازمدت به روش و منشی ناروا و غیراخلاقی در میان ما دامن زده و آن بی‌توجهی به مالکیت معنوی است که متأسفانه در فرهنگ سنتی ما نیز چندان جا نیفتاده بود. این مشکل سابقه تاریخی و حقوقی دارد. ابوعلی بلعمی در قرن چهارم وزیر فرهیخته سامانیان بود اما پس از ترجمه تاریخ طبری از تازی به پارسی، نام خود را بر متن ترجمه‌شده جریر طبری نهاد و این موضوع قبول عام یافت تا جایی که ما هنوز آن را به نام تاریخ بلعمی می‌شناسیم نه ترجمه و اقتباس بلعمی از تاریخ طبری. دست‌بردن در آثار ادبی از سوی کاتبان عادت دیرینه‌ای بود که باز هم چندان مورد نکوهش و عتاب قشر فرهیخته جامعه نبود و در فقه قدیم نیز به این‌گونه سرقت‌های علمی و فرهنگی به چشم عملی مجرمانه نگاه نمی‌شد زیرا قراردادی میان پدیدآورنده و جاعل یا سارق اثر برقرار نشده بود که بتوان به آن استناد کرد. البته این موضوع ویژه فرهنگ ایرانی نبود و جعل و سرقت علمی در مغرب‌زمین نیز داستان‌ها داشت. اما ادامه حیات و مخاطره‌آمیزترشدن این آفت در ایران امروز، دیگر قابل توجیه و تحمل نیست. شاید مدرک‌ستیزی مدشده در دهه اخیر و همچنین گسترش انفجاری شبکه‌های اجتماعی و صدالبته کم‌توجهی مسئولان به این امر زمینه‌ساز گستردگی این آفت خطرناک شده باشد».
سبطی با اشاره به اینکه اخیرا دیده شده فقط چند روز پس از نشر یک کتاب، پی‌دی‌اف آن به شکل رایگان در سایت‌ها و کانال‌های تلگرامی پخش می‌شود، افزود: «این یعنی ورشکستگی ناشر و دل‌شکستگی و سرخوردگی پدیدآورنده اثر. با این کار داریم قلم را در دست نویسندگان می‌شکنیم اما به شکل دیجیتال و بدون تولید صدا! صدای نویسنده هم که به جایی نمی‌رسد. این پدیده برای اهالی موسیقی و سینما نیز آزاردهنده و مشکل‌ساز است اما لااقل آنها به رسانه‌ها راحت‌تر دسترسی دارند. خون به دل نویسندگان ما افتاده است و قلم در دستشان شکسته اما کسی متوجه بلایی نیست که بر سرشان می‌آید. در حوزه کتاب‌های آموزشی، گاهی نشر غیرقانونی آثار به دست دختران و پسران ١۶،١۵ ساله اتفاق می‌افتد که اصلا هیچ تصوری از زشتی عمل خود و رنجی که بر نویسنده و ناشر وارد می‌کنند، ندارند. اینجاست که بی‌توجهی و کم‌کاری رسانه‌ها به‌ویژه صداوسیما در مسائل عام فرهنگی عوارض ملی‌اش را نشان می‌دهد».
مدیرمسئول انجمن ناشران آموزشی خاطرنشان کرد: «علاوه بر فضای اینترنتی، در فضای مادی نیز چاپ و نشر غیرقانونی آثار ناشران آموزشی، دانشگاهی و عمومی بیداد می‌کند. شبکه‌هایی سازمان‌دهی‌شده به شکل زیرزمینی کتاب‌هایی را که مورد استقبال خوانندگان واقع شده، با کیفیت نازل تولید می‌کنند. این جعالان، چون نه کیفیت چاپ و صحافی را رعایت می‌کنند و نه پول بیمه و کارمند و اجاره و عیدی و سنوات و… می‌دهند و از همه مهم‌تر چون حق مؤلف را هم نمی‌پردازند، کتاب بی‌کیفیت و تقلبی خود را با قیمتی بسیار پایین به پخش‌کننده‌ها و کتاب‌فروشی‌ها به‌عنوان عنوان کالای قاچاق عرضه می‌کنند و متأسفانه خریدارانی هم دارند. این می‌شود که کتاب تازه گل‌کرده ناشر و نویسنده یکباره از تولید بازمی‌ماند و آن لبخند امیدواری گل‌کرده بر لب‌های ناشر و نویسنده ناگاه می‌پژمرد. البته کتاب چاپ می‌شود اما در جای دیگری که هیچ‌کس از آن خبر ندارد. جالب است که کیفیت پایین چاپ و صحافی این آثار، شکایتی است که ناشر باید بابتش به خریداران پاسخ دهد. مؤلفان نیز از افت یکباره تیراژ اثرشان دچار شک و شبهه‌هایی می‌شوند و بار دیگر این ناشر است که باید سکوت کند و خاطر مؤلف را بیش از این آزرده نکند. چه بگوید؟ اینکه کتابت را با کیفیت نازل، دیگرانی تولید می‌کنند و می‌فروشند و سودش را به جیب می‌زنند که ما نمی‌شناسیم و از دست من ناشر هم کاری ساخته نیست! بعید است این سخن، پاسخی التیام‌بخش برای مؤلف فرهیخته و سرخورده آن اثر باشد».
وی در پایان خاطرنشان کرد: «اینجاست که اجرای درست مسئولیت نظارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند چاره دیرهنگامی برای این آفت رو به گسترش باشد. به دلیل بروز این اتفاقات از سال گذشته واحد حقوقی انجمن ناشران آموزشی به کمک هیئت‌مدیره و سایر اعضا پایه‌گذاری شد. درحال‌حاضر کار ما به اینجا رسید که دادسرای رسانه فعالیت ما را به صورت کامل به رسمیت می‌شناسد و از ما خواسته که برای تدوین شکایت‌های موردی یک رویه قضائی داشته باشیم و با رئیس شعبه رسانه یا دادستان محترم جلسه داشته باشیم؛ اما اینها نیازمند پیگیری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. در این زمینه خواستیم از تجربیات ما اتحادیه ناشران هم بهره‌مند شود و صحبت‌هایی هم داشتیم؛ با وجود اینکه وزارت ارشاد برای اتحادیه امکاناتی در نظر گرفته، ما از اتحادیه همکاری عملی ندیده‌ایم. حداقل در این یک‌سال توانستیم چند نفر از قاچاقچیان و جعالان را به مراجع قضائی تحویل دهیم و اقدام به تعطیلی و فیلترینگ سایت‌ها و کانال‌های غیرقانونی کنیم».
رضا یاری، از ناشران کتب دانشگاهی است که سال گذشته به ‌دلیل داغ‌بودن وضعیت بازار قاچاق کتب آموزشی مجبور به تعطیل‌کردن انتشارات خود شد و حالا در دفتر نشر خود اقدام به چاپ سررسید و سالنامه می‌کند. او به «شرق» می‌گوید: «مدت‌ها بود که می‌دیدیم بازار تقاضای کتاب آن هم در حوزه رشته حقوق که حوزه فعالیت ما بود، کاهش چشمگیری داشته. بعد از پیگیری متوجه شدیم که فایل پی‌دی‌اف کتاب به صورت افست چاپ می‌شود و با مبلغی پایین در شهرستان‌ها به فروش می‌رسد. بارها به نمایندگان فروش ما مراجعه شده و فهرستی از کتاب‌های انتشاریافته از طریق انتشارات ما با قیمتی بسیار پایین‌تر پیشنهاد شده است. این یعنی چاپ غیرقانونی کتابی که حقوق قانونی آن متعلق به انتشارات ماست، در سطح وسیع صورت گرفته است، بی‌آنکه ترسی از آینده وجود داشته باشد. درحال‌حاضر حتی مواردی دیده شده که وقتی دانشجو به کتاب‌فروشی برای خرید کتابی که استادش برای یک ترم معرفی کرده است، مراجعه می‌کند، فروشنده به او دو گزینه می‌دهد: یکی کتاب اصلی با قیمتی متعارف و دیگری کتاب کپی‌شده با قیمتی بسیار پایین‌تر».
همچنین سجاد حجازی، وکیل و مسئول واحد حقوقی انجمن ناشران، درباره فعالیت‌های قانونی انجمن ناشران در موضوع مبارزه با قاچاق کتاب به «شرق» می‌گوید: «حکایت از این قرار است که ما حدود یک سال است در انجمن فرهنگی ناشران آموزشی یک واحد حقوقی تأسیس کردیم، با صد پیگیری امور مربوط به تخلفات عرصه نشر و به‌طور مشخص چاپ غیرقانونی و زیرزمینی کتاب‌ها؛ اما از نظر پیگیری‌های قضائی مشکلات زیادی وجود دارد و دلیل عمده آن وقتی کتاب تقلبی کشف می‌شود، معمولا از کتاب‌فروشی پیدا می‌شود و عاملان اصلی تولید و پخش آن معمولا پیدا نمی‌شود و دادگاه با این مقوله مواجه می‌شود که با یک کتاب‌فروش خرده‌فروش که چند جلد هم قاچاق فروخته، طرف است. در واقع سازوکار مربوط به نظارت در بخش چاپ بسیار ضعیف است و آن چیزی هم که ما از وزارت فرهنگ و ارشاد درخواست کردیم، این بود که اتحادیه انجمن ناشران آموزشی را به‌عنوان ناظران انتخاب کند تا بتوانند سرکشی و بررسی کنند». وی افزود: «امروزه ما نمی‌توانیم مخزن اصلی کتاب‌های قاچاق را پیدا کنیم. شبکه توزیع آنها بسیار پیچیده است و عملا انبار دپو‌کردن این کتاب‌ها پیدا نمی‌شود. از طرفی به این امور دادسرای فرهنگ و رسانه رسیدگی می‌کند و این دادسرا بازوی انتظامی و ضابطین قضائی‌اش ضعیف عمل می‌کنند به‌این‌دلیل که کارکرد دادسرای رسانه به‌گونه‌ای است که با کلانتری سر‌و‌کار ندارد و آن برخوردهای ضربتی انتظامی را در دسترس ندارند. این معضلات وجود دارد و ما در تلاش هستیم که این رویه‌ای را که وجود دارد، تغییر بدهیم تا به نهادهای مدنی اختیارات نظارتی داده شود تا آنها بتوانند به مراکز چاپ و پخش کتاب بروند و البته انتظار برخورد جدی‌تری هم از نهادهای قضائی داریم».
رعایت‌نکردن قانون کپی‌رایت، در اولویت قرارندادن خرید کتاب و نداشن دغدغه مسئولان فرهنگی برای اینکه کتاب را در سبد خرید خانواده‌ها قرار بدهند، خود‌به‌خود و به اندازه کافی تیشه به فرهنگ کتاب‌خوانی زده است؛ درحالی‌که از ناشران به‌عنوان شریف‌ترین اقشار فرهنگی کشور یاد می‌شود، هیچ‌گاه از دست تولیدکنندگان قاچاق و مافیای فرهنگی در امان نبوده‌اند. حالا با تعطیل‌شدن یک‌به‌یک کتاب‌فروشی‌ها نوبت به ناشران آموزشی رسیده است تا آنها هم کرکره انتشارات‌شان را پایین بکشند و سرقفلی را به اولین قصابی دونبش محله زیر قیمت بازار تقدیم کنند.

ghachagh ketab shargh1

.

(۲۶ اسفند۹۵) هرزآموزی از آنتن صدا و سیما

در تبلیغات صدا و سیما بسته‌های کنکور، راه ورود به دانشگاه معرفی می‌شود و نیازی به آموخته‌های مدرسه نیست!

گفتگوی وی‍ژه‌نامه‌ی نوروزی همشهری با دکتر هامون سبطی مدیر مسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی کشور و عضو کمیته ارزیابی منابع آموزشی و تربیتی وزارت آموزش و پرورش

 

صدا و سیما بدون توجه به عواقب تبلیغ محصولات کنکوری، آنتن را در اختیار افرادی قرار داده که در بین کارشناسان آموزشی به «هرزآموز» شهره هستند. در این برنامه‌ها، بسته‌های آموزشی طوری تبلیغ می‌شود که گویی ۱۲ سال آموزش مدرسه‌ای، هیچ بوده و با استفاده از آن بسته‌ها می‌توان ره صد ساله را یک شبه پیمود. برخی کارشناسان معتقدند صدا و سیما بدون در نظر گرفتن عواقب کارش، آنتن را در اختیار افراد سودجو قرار داده تا بخشی از بودجه مورد نیازش را تأمین کند. در این باره با دکتر هامون سبطی، مدیر مسئول انجمن فرهنگی ناشران آموزشی کشور و عضو کمیته ارزیابی منابع آموزشی و تربیتی وزارت آموزش و پرورش گفت‌وگو کرده‌ایم.

 

آقای دکتر، تبلیغ کنکور و بسته‌های آموزشی از سوی مؤسسات مختلف در شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی به اوج رسیده است. نظر شما چیست؟

ببینید، بستر پیدایش این پدیده، چند میلیون دانش‌آموز دبیرستانی است که داوطلب ورود به دانشگاه هستند. تحصیلات دانشگاهی خوب برای دانش‌آموزان ایرانی، یک آرزو و آرمان است. این وضعیت می‌تواند یک سرمایه ملی تلقی شود. بی‌تردید اینکه اغلب جوانان ما، ورود به دنیای دانش و فرهنگ را بزرگ‌ترین هدف زندگی خود می‌دانند و برایش در گسترده‌ترین آزمون علمی جهان به رقابت می‌پردازند، یک افتخار فرهنگی و ملی به شمار می‌آید. اما این سکه روی دیگری هم دارد که خطرناک است. جمعیت چند میلیونی، بازاری نیست که از نگاه سودجوها و کاسب پیشه‌ها دور بماند. چند میلیون مشتری کم سن که با شور و شوق حاضر هستند همه دارایی خود و خانواده‌شان را برای ورود به رشته‌ها و دانشگاه‌های دلخواهشان، در طبق اخلاص بگذارند. این بازار بسیار وسوسه‌انگیز است و در نبود نظارت سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی، به سرعت یک بستر تجارتی سیاه می‌شود که متأسفانه در حال حاضر شده است. آشکار است که این چند میلیون دانش‌آموز داوطلب ورود به دانشگاه، ضریب هوشی و توانمندی‌های یکسانی ندارند اما متأسفانه وقتی همگی چند رشته خاص را در دانشگاه‌هایی معدود، هدف خود قرار بدهند، راه برای سوداگری سیاه‌بازان و کلاهبرداران آموزشی باز می‌شود تا فرایند یاددهی ـ یادگیری را در حد شعبده‌بازی و معرکه‌گیری پایین بیاورند و علم و فرهنگ را به بازی بگیرند. این افراد با ابداع روش‌های فریبکارانه، داوطلبانی را که اغلب خودشان نیز می‌دانند آمادگی تحصیل در رشته‌های خاص و پرطرفدار را ندارند، با این امید واهی که حل تست‌های کنکور نیاز به تفکر و تحلیل ندارد فریب می‌دهند و به آنها با قیمت‌هایی گزاف، امید می‌فروشند!

در بقیه کشورها هم‌چنین وضعیتی وجود دارد؟

اصولاً در همه کشورها، نخبگان جذب رشته‌های خاص می‌شوند و اگر غیر از این باشد، نهایتا به جامعه آسیب می‌رسد. اما راه برای این کلاهبرداری‌ها بسته است. اینجا و در بازار کنکور ایران، هرزآموزان می‌گویند که شما از یک سری فرمول‌ها و تکنیک‌های جادویی غافل هستید و فقط ما آنها را در چنته داریم؛ تکنیک‌هایی که باعث می‌شود، بدون اینکه زحمت اندیشیدن را به خود راه بدهید، با نگاه کردن به صورت یک سؤال به گزینه درست برسید و متعاقب آن در رشته‌ها و دانشگاه‌های خاص قبول شوید.

واقعا ممکن نیست این ادعا درست باشد؟

به هیچ‌وجه. ولی ما نمی‌توانیم از یک دانش‌آموز ۱۶ ـ ۱۷ ساله توقع داشته باشیم که چنین ادعایی را به‌ویژه وقتی از صدا و سیما پخش می‌شود، معتبر نپندارد. یعنی ما با یک عوا‌م‌فریبی ملی روبه‌رو هستیم، همه می‌دانند که نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود ولی افرادی هستند که برای سود آنی خود، خلاف این را به جوان ایرانی القا می‌کنند و آینده جوانان و از آن مهم‌تر آینده کشور را به مخاطره می‌اندازند. شما مطمئن باشید که اساس کار این افراد نفع مادی خودشان است و بس.

یعنی افرادی را که دنبال نفع مادی هستند، باید سرزنش کنیم؟

خیر، دنبال نفع مالی بودن خوب هم هست، حتی در حوزه دانش و فرهنگ. افرادی در این حوزه در پی منفعت مالی هستند اما از اصول اولیه اخلاق و قوانین جاری کشور پیروی می‌کنند، حق بیمه و مالیات می‌پردازند و به تعهدات خود در قبال مشتریان پایبندند. اینان کارآفرینانی هستند که سود فعالیت‌های فرهنگی ـ اقتصادی خود را در این کشور هزینه می‌کنند و موجب شکوفایی اقتصادی می‌شوند؛ مانند بسیاری از ناشران یا تهیه‌کنندگان سینما. اما مشکل، افراد یا مؤسساتی نوظهور هستند که با عوام‌فریبی و بیان گزاره‌های غیرعلمی و خالی کردن علم و ادب از محتوای واقعی آن، به دانش‌آموزان ضعیف می‌گویند که بدون فکر کردن و دریافت عمیق مسائل، می‌شود در آزمون سراسری جزو برترین‌ها شد! شما این برنامه‌ها را نگاه کنید؛ مجری یا به‌اصطلاح معلم آن بیشتر شبیه هنرپیشه‌های سینماست؛ درس نمی‌دهد، نقش بازی می‌کند. دانش‌آموز ساده‌دل هم فکر می‌کند این یک فرصت طلایی و معجزه‌آساست که صدا و سیما در اختیار او گذاشته و با بهره‌گیری از آن می‌تواند پله‌های موفقیت و خوشبختی را یکی در میان طی کند! مخاطب فکر می‌کند اگر پولی هم مطالبه می‌شود حق آنهاست و مبلغ درخواستی را براساس اعتمادی که به صدا و سیما دارد، می‌پردازد. این در حالی است که سؤالات کنکور با اینکه ساختار گزینه‌ای دارد، با یقین به شما می‌گویم که از سطح علمی بالایی برخوردار است و اغلب پرسش‌های آن جنبه تحلیلی و حتی ابتکاری دارد؛ بنابراین با هیچ تکنیک از پیش‌ساخته که پایه علمی نداشته باشد، نمی‌توان به آنها پاسخ داد.

اوضاع کاسبی‌شان چطور است؟

حتما کارشان سکه است که می‌توانند از پس هزینه‌های بالای اجاره آنتن تلویزیون آن هم در پربیننده‌ترین ساعات بربیایند. بعد هم عرضه، یعنی تقاضایی وجود دارد. حتما مردم از این برنامه‌ها استقبال می‌کنند که عده‌ای حاضرند آن را تولید کنند. دانش‌آموزان باهوش و خانواده‌هایشان کمتر فریب اینگونه تبلیغات را می‌خورند، ولی کم نیستند دانش‌آموزانی که فکر می‌کنند با این بسته‌های جادویی می‌توانند راه سخت و دشوار کنکور را یک شبه طی کنند و به این ترتیب در دام این مؤسسات می‌افتند. خانواده‌های آنها هم به میل خودشان یا اصرار فرزندشان پول‌های زیادی به این افراد می‌دهند. این داوطلبان که توقع دارند پس از پرداخت میلیون‌ها تومان، با استفاده از بسته‌های آموزشی آنها در آزمون سراسری موفق شوند، وقتی به نتیجه دلخواه نمی‌رسند، دچار عوارض روحی و رفتاری شدیدی می‌شوند.

چه پیشنهادی به مسئولان صدا و سیما دارید؟

پیشنهاد ما به مدیران محترم صدا و سیما ـ که پیش‌تر طی نامه‌ای از سوی انجمن فرهنگی ناشران آموزشی به مدیر کل بخش مربوطه رسما آن را به حضورشان تقدیم کرده‌ایم ـ این است که از مشاوران و مدرسان محترمی که در برنامه‌های مشارکتی رسانه ملی به امر آموزش و تربیت جوانان کشور مشغول هستند، حتما مدارک تحصیلی بخواهند. کاری که در کمال تعجب در حال حاضر گویا انجام نمی‌شود! متأسفانه در این برنامه‌ها ادعاهایی درباره مدارک تحصیلی و تجارب علمی و پژوهشی از سوی برخی افراد مطرح شده که بی‌اساس بودن آنها آشکار است. هر فردی که با سیستم دانشگاهی آشنا باشد می‌داند که این نوع ادعاها فقط برای فریب دانش‌آموزی است که هنوز پایش به دانشگاه باز نشده است. البته در کنار همین جاعلان عناوین و افتخارات علمی، استادان بزرگی نیز حضور دارند که مطالب علمی و ارزشمندی را ارائه می‌دهند. افزون بر این، در برنامه‌های مشارکتی صدا و سیما، محصولاتی به‌صورت پیامکی تبلیغ می‌شود که متأسفانه از سوی سیستم‌های بازرسی صدا و سیما بررسی نمی‌شود.

شما مطمئن هستید بسته‌های تبلیغ شده به لحاظ محتوا بررسی نمی‌شوند؟

بله، من مطمئن هستم که بررسی نمی‌شوند، این موضوع را پیگیری کرده‌ایم. وزارت محترم ارشاد درباره این موضوع سکوت کرده و البته شاید حق هم دارد. وزارت ارشاد می‌تواند در این‌باره نظر بدهد که محتوای این سی‌دی‌ها با قوانین موضوع کشورمان مطابقت دارد یا نه. اما این کافی نیست.

تشخیص مناسب بودن محتوای بسته‌های آموزشی بر عهده کدام دستگاه است؟

مشکل اصلی همین است. وقتی یک سی‌دی محتوایش از ابتدا تا انتها، آموزشی یا تبلیغ کالاهای آموزشی است، اصولا وزارت آموزش و پرورش می‌تواند تشخیص دهد که آیا آن محتوای آموزشی با برنامه‌ریزی‌ها و هدف‌گذاری‌های کلان آموزشی کشور همخوانی دارد یا خیر. البته اگر آزمون سراسری را در حیطه نظارت سازمان سنجش آموزش کشور بدانیم، این سازمان نیز می‌تواند در این زمینه مرجع نظارت باشد. پس اظهارنظر در این‌باره در حیطه اختیارات وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم است و یا باید آن را به تشکل‌های علمی و فرهنگی معتبر واگذار کنند. برخی از سی‌دی‌های آموزشی موجود در کشور از وزارت آموزش و پرورش مجوز دارند و قیمت آنها نیز منصفانه و مصوب است، ولی بهای سی‌دی‌هایی که در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی تبلیغ می‌شوند گزاف است و افزون بر آن وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، ارشاد و بازرگانی بر آنها نظارت ندارند. محتوای آموزشی این سی‌دی‌ها نیز مورد تأیید هیچ مرجعی نیست.

harzamoozi

.

شنبه, ۳۰ بهمن , ۱۳۹۵

مصاحبه‌ی روزنامه‌ی کلید با دکتر هامون سبطی

معضل عرضه غیرقانونى محصولات فرهنگى و آموزشى

معضل عرضه‌ی غیرقانونى محصولات فرهنگى و آموزشى، چند سالى است که به شکل فزاینده‌اى صنعت نشر و زندگى فرهنگى و اقتصاد اهل قلم را به مخاطره انداخته است تا جایى که پربسامدترین موضوع مطرح شده در جلسه‌ی اخیر اصحاب نشر و قلم (در هتل المپیک) با وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامى جناب صالحى امیرى، همین مورد بوده است.

در این باره با دکتر هامون سبطى مدیر مسئول انجمن فرهنگى ناشران آموزشى کشور گفت و گویى داشتیم:

آقاى دکتر به نظر شما دلایل گسترش تقلّب و جعل محصولات فرهنگى در سال‌هاى اخیر چیست و چه پیامدهایى دارد؟

متأسفانه حقوق نگارنده و پدیدآورنده در فرهنگ ما چندان جا نیفتاده است. این مشکل سابقه‌ی تاریخى و حقوقى دارد. ابوعلى بلعمى در قرن چهارم وزیر فرهیخته‌ی سامانیان بود امّا پس از ترجمه‌ی تاریخ طبرى از تازى به پارسى، نام خود را بر متن ترجمه شده‌ى جریر طبرى نهاد و این موضوع قبول عام یافت تا جایى که ما هنوز آن‌را به نام تاریخ بلعمى مى‌شناسیم نه ترجمه و اقتباس بلعمى از تاریخ طبرى. دست بردن در آثار ادبى از سوى کاتبان عادت دیرینه‌اى بود که باز هم چندان مورد نکوهش و عتاب قشر فرهیخته‌ی جامعه نبود و در فقه قدیم نیز به این‌گونه سرقت‌هاى علمى و فرهنگى به چشم عملى مجرمانه نگاه نمی‌شد، زیرا قراردادى میان پدیدآورنده و جاعل یا سارق اثر برقرار نشده بود که بتوان به آن استناد کرد.

البته این موضوع ویژه‌ی فرهنگ ایرانى نبود و جعل و سرقت علمى در مغرب زمین نیز داستانها داشت. امّا ادامه‌ى حیات و مخاطره‌آمیزتر شدن این آفت در ایران امروز، دیگر قابل توجیه و تحمّل نیست . شاید مدرک‌ستیزى مدشده در دهه‌ی اخیر و همچنین گسترش انفجارى شبکه‌هاى اجتماعى و صدالبته کم‌توجّهى مسئولان به این امر زمینه‌ساز گستردگى این آفت خطرناک شده باشد.

اخیراً دیده شده فقط چند روز پس از نشر یک کتاب، پى‌دى‌اف آن به شکل رایگان در سایت‌ها و کانال‌هاى تلگرامى پخش مى‌شود! این یعنى ورشکستگى ناشر و دلشکستگى و سرخوردگى پدیدآورنده‌ی اثر. با این کار داریم قلم را در دست نویسندگان مى‌شکنیم امّا به شکل دیجیتال و بدون تولید صدا! صداى نویسنده هم که به جایى نمى‌رسد. این پدیده براى اهالى موسیقى و سینما نیز آزاردهنده و مشکل ساز است امّا لااقل آن‌ها به رسانه‌ها راحت‌تر دسترسى دارند.

خون به دل نویسندگان ما افتاده است و قلم در دستشان شکسته امّا کسى متوجّه بلایى نیست که بر سرشان مى‌آورد. در حوزه‌ی کتاب‌هاى آموزشى، گاهى نشر غیرقانونى آثار به دست دختران و پسران پانزده-شانزده ساله اتفاق مى‌افتد که اصلاً هیچ تصوّرى از زشتى عمل خود و رنجى که بر نویسنده و ناشر وارد مى‌کنند، ندارند. این‌جاست که بى‌توجّهى و کم‌کارى رسانه‌ها به‌ویژه صدا‌و‌سیما در مسائل عام فرهنگى عوارض ملّى‌اش را نشان مى‌دهد. علاوه بر فضاى اینترنتى، در فضاى مادّى نیز چاپ و نشر غیرقانونى آثار ناشران آموزشى، دانشگاهى و عمومى بیداد مى‌کند. شبکه‌هایى سازمان‌دهى‌شده به شکل زیرزمینى کتاب‌هایى را که مورد استقبال خوانندگان واقع شده، با کیفیت نازل تولید می‌کنند.

این جعّالان، چون نه کیفیت چاپ و صحافى را رعایت مى‌کنند و نه پول بیمه و کارمند و اجاره و عیدى و سنوات و… را مى‌دهند و از همه مهم‌تر چون حقّ مؤلف را هم نمى‌پردازند، کتاب بى‌کیفیت و تقلّبى خود را با قیمتى بسیار پایین به پخش‌کننده‌ها و کتابفروشى‌ها به‌عنوان کالاى قاچاق عرضه می‌کنند و متأسفانه خریدارانى هم دارند. این مى‌شود که کتاب تازه گل‌کرده‌ی ناشر و نویسنده یکباره از تولید باز مى‌ماند و آن لبخند امیدوارى گل کرده بر لب‌هاى ناشر و نویسنده بی‌گاه مى‌پژمرد.

البته کتاب چاپ مى‌شود امّا در جاى دیگرى که هیچ کس از آن خبر ندارد. جالب است که کیفیت پایین چاپ و صحافى این آثار، شکایتى است که ناشر باید بابتش به خریداران پاسخ دهد. مؤلفان نیز از افت یکباره‌ی تیراژ اثرشان دچار شک و شبهه‌هایى مى‌شوند و بار دیگر این ناشر است که باید سکوت کند و خاطر مؤلف را بیش از این آزرده نسازد. چه بگوید؟ این که کتابت را با کیفیت نازل، دیگرانى تولید مى کنند و مى‌فروشند و سودش را به جیب مى زنند که ما نمى‌شناسیم و از دست من ناشر هم کارى ساخته نیست! بعید است این سخن، پاسخى التیام‌بخش براى مؤلف فرهیخته و سرخورده‌ى آن اثر باشد. این‌جاست که اجراى درست مسئولیت نظارتى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى مى‌تواند چاره‌ی دیرهنگامى براى این آفت رو به گسترش باشد.

آقاى دکتر شما به عنوان مسئول یک سازمان مردم‌نهاد که از نزدیک با این معضل درگیر هستید، چه اقداماتى براى مبارزه با عرضه و تولید غیرقانونى محصولات فرهنگى انجام داده اید؟

خوشبختانه انجمن فرهنگى ناشران آموزشى از سال گذشته، واحد حقوقى خود را پایه‌گذارى کرد که از همان ابتدا تمرکز فعّالیت‌هاى آن، پیگیرى قضایى عاملان این پدیده‌ى شوم بوده است . شکایت از دو فروشگاه و چندین سایت و کانال در فضاى مجازى به احضار صاحبان آن‌ها به دادسرا انجامید که در یک مورد متّهم با اظهار پشیمانى و پرداخت حق‌الوکاله ، رضایت شاکى را جلب کرد و در موردى جدّى‌تر به جلب و دستگیرى یکى از مجرمان انجامید و سایر پرونده‌ها همچنان گشاده است و تلاش براى دستگیرى متّهمان ادامه دارد. جاى خوشحالى‌ست که با پیگیرى‌هاى مسئولانه‌ى وکیل انجمن آقاى سجاد حجازى در طول ماه‌هاى گذشته، دستور فیلترینگ ۱۵ سایت عرضه‌ى غیرقانونى محصولات ناشران آموزشى صادر شد و در حال حاضر فیلترینگ ۷ سایت انجام شده است. دستور فیلترینگ کانال‌هاى تلگرامى خاطى نیز از سوى دادسرا صادر شده است و به احتمال بسیار با تلاش‌هاى پلیس فتا عملى خواهدشد. در همین راستا، ماه گذشته معاونت محترم فضای مجازی دادستانى تهران، به شرکت مخابرات دستور داده است که با مکاتبه، از مدیر شرکت تلگرام بخواهند که این کانال‌هاى خاطى فیلتر شوند. امّا از آن مهم‌تر احضار ، بازجویى و جلب ادمین‌هاى این سایت‌ها و کانال‌هاست که احتمالاً با مجازات‌هاى جدى روبه رو هستند و امیدواریم که با اطلاع‌رسانی‌هاى مؤثر ، این پدیده‌ى شوم به سنّت تبدیل نشود و صنعت نشر ایران از این خطر مهلک جان سالم به در بَرَد. رسیدن به یک توافق با قو‌ّه‌ی قضاییه در ایجاد یک رویه‌ی قضایى براى بررسى سریع‌تر و جدّى‌تر پرونده‌هاى ناشران و مؤلفان، در دستور کار هیئت مدیره‌ی انجمن فرهنگى ناشران آموزشى کشور قرار گرفته است و مقدّمات آن فراهم است اما شکّى نیست که ایجاد یک رویه‌ی قضایى، راهى نرفته و پر فراز و فرود است که براى رسیدن به مقصود، نیازمند یارى وزارت محترم فرهنگ و ارشاد اسلامى است.

KELID

.

تابستان۹۵

مصاحبه مجله رشد جوانه با دکتر هامون سبطی

scan0001 scan0003

.

(۱۲ اردیبهشت۹۵) مناظره رادیویی دکتر هامون سبطی (مدیر انجمن ناشران آموزشی و نشر دریافت) ، دکتر عبدالوحید فیاضی(سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس) ، دکتر مهدی نوید ادهم (معاون وزیر و دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش وزارت آموزش و پرورش)، و دکتر ابراهیم سحرخیز (مشاور کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی) در مورد تأثیر معدل در کنکور، از رادیو گفت‌و‌گو  موج و ردیف: FM 103.5 . تارنما: http://www.radiogoftogoo.ir/

از دانش‌آموزان اهل دریافت و داوطلبان عزیز خواهشمندیم هرگونه اظهار نظر در فضای مجازی و … را با خویشتن داری انجام دهید و در گفتار خود اخلاق و ادب را  که برازنده ی هر ایرانی و مسلمان و یکتاپرستی است،  مدنظر قرار دهید تا مسئولان و نمایندگان نیز در فضایی آرام بتوانند دیدگاه‌ها و اظهارنظرهای شما را بخوانند و بشنوند تا تصمیم‌ درستی در این زمینه گرفته شود.

۴ فایل صوتی این مناظره‌ی رادیویی که مربوط به ۵ اردیبهشت است و ۱۱ اردیبهشت از رادیو گفتگو پخش شد در زیر برای دانلود گذاشته می‌شود.

[یگان خبرهای آموزشی تارنمای نشر دریافت] :

مناظره از انتهای فایل نخست تا ابتدای فایل چهارم می‌باشد.

دانلود فایل ۱ که مناظره از پایان آن شروع می‌شود

.

دانلود فایل۲ مناظره

.

دانلود فایل۳ مناظره

.

دانلود فایل۴ که مناظره در ابتدای آن پایان می‌یابد.

.

روزنامه شرق- ۱۹ فروردین ۱۳۹۴ – جامعه– صفحه۱۷

shargh 19 farvardin

 

 

جنجال تأثیر سوابق تحصیلی بر قبولی دانشگاه ادامه دارد

کنکور بر سر دوراهی ماندن یا رفتن بهمن سال گذشته بود که در پی شکایت یک دانش‌آموز، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با صدور حکمی، بند ٢ مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در ششم آذر ١٣٩٢ مبنی بر تأثیر مستقیم و قطعی نمرات سال آخر متوسطه در کنکور سراسری را ابطال کرد. این رأی که در پی درخواستی برای ابطال بند ٢ مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو صادر شده است، می‌گوید: از آنجا که براساس قانون باید متوسط نمرات سه سال متوسطه در کنکور لحاظ شود، مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو که اعمال معدل سال آخر را مجاز شمرده است، باطل است. در بخشی از شکایت این دانش‌آموز آمده بود: در کنکور هر فرد می‌تواند چندین‌بار امتحان بدهد و شانس خود را برای ورود به دانشگاه بیازماید، اما مثلا کسی که چهار سال پیش دیپلم گرفته است، نمی‌تواند نمرات خود را ارتقا بدهد، با توجه به تأثیر قطعی (مستقیم) سوابق تحصیلی، اگر کسی به هر دلیلی در زمان امتحانات دچار مشکلی شد و نتوانست امتحانات را به‌خوبی سپری کند، دیگر هیچ فرصتی برای جبران نتایج آن ندارد. آیا به خاطر همین مسئله باید آینده‌اش تباه شود؟ تأثیر مستقیم سوابق تحصیلی برخلاف عدالت سنجشی است و حتی اگر این امر برخلاف قانون تشخیص داده نشود، یک بی‌عدالتی بزرگ است، چراکه در زمان امتحانات، هیچ اطلاعی از تأثیر قطعی آنها در کنکور به من و سایر داوطلبان داده نشده و اساسا بنابر تأثیر قطعی نبوده، همچنین در سال سوم اغلب داوطلبان با این استدلال که نمرات امتحان نهایی تأثیر قطعی در کنکور ندارد، به شیوه کنکوری درس خوانده‌اند و در امتحانات نهایی به دنبال کسب نمرات بالاتر نبوده‌اند، اما به‌یکباره و پس از گذشت چندین ماه شورای سنجش و پذیرش دانشجو شیوه دیگری اتخاذ کرده است اگر این شیوه برای دانش‌آموزان که در آینده امتحان می‌دهند اجرا شود، تا حدودی پذیرفتنی خواهد بود؛ چراکه حداقل آنها از قبل از امتحانات مطلع خواهند بود که نتایج این امتحانات در کنکور تأثیر قطعی خواهد داشت و فکری برای خود خواهند کرد. دکتر حسین توکلی، سخنگوی سازمان سنجش در گفت‌وگو با «شرق» درباره ماجرای پیش‌آمده در رابطه با بررسی سوابق تحصیلی و تأثیر آن در راهیابی به دانشگاه می‌گوید: «براساس قانون حذف کنکور، کمیته‌ای تشکیل شد و قرار بر این شد که کارهای تخصصی روی آن انجام شود تا ببینیم چگونه برنامه‌ریزی کنیم که به قانون حذف نزدیک بشویم. کمیته به این نتیجه رسید که سوابق تحصیلی داوطلبان تجربی، ریاضی، انسانی و علوم و معارف اسلامی که دیپلم خودشان را از سال ٨۴ تا ٩٣ اخذ کرده‌‌اند و امتحاناتشان کشوری برگزار می‌شود، در کنکور تأثیر ٢۵درصدی داشته باشد». وی در ادامه افزود: «با توجه به برنامه‌ریزی اولیه، ابتدا این تأثیر، تأثیر مثبت بود، یعنی چنانچه نمره باعث بهترشدن نتیجه کنکور می‌شد، این ٢۵ درصد اعمال می‌شد و اگر تغییر ایجاد نمی‌کرد یا پایین می‌آورد، اعمال نمی‌شد».توکلی تصریح کرد: «براساس مصوبه سومین جلسه شورای سنجش و پذیرش دانشجو که اعضایی مانند وزیر آموزش‌وپرورش، وزیر علوم، وزیر بهداشت، رئیس دانشگاه آزاد، نماینده مجلس عضو کمیسیون آموزش و رئیس سازمان سنجش در آن حضور داشتند و در مورخ ٢٣ مهرماه ٩٢ برگزار شد، بنا بر این شد که کلیه دیپلم‌های نظام جدید متوسطه ریاضی، تجربی و انسانی که دیپلم نظام جدید را بین سال‌های ٨۴ تا ٩٣ اخذ کرده‌‌اند و امتحان سال سومشان به صورت سراسری بوده است، مشمول سوابق با تأثیر قطعی ٢۵ درصد بشوند». سخنگوی سازمان سنجش در ادامه با اشاره به حکم دیوان‌عالی کشور خاطرنشان کرد: «از آن جایی که حکم و دستور دیوان عالی کشور لازم‌الاجراست بنابراین ما اینجا با دو قانون روبه‌رو بودیم و ناچار به حذف تبصره بررسی سوابق تحصیلی شدیم، اما در ادامه نامه‌ای به کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی نوشتیم تا درباره وضعیت آینده این ماجرا از آنها کسب تکلیف کنیم».

مهندس بابک جوانمرد، کارشناس آموزشی، درباره قانون تأثیر معدل دبیرستان در رتبه کنکور سراسری به «شرق» می‌گوید: «قانون می‌گوید معدل سه سال دوره دبیرستان را نگاه می‌کنیم و بعد این معدل را در رتبه کنکور تأثیر می‌دهیم، به شرطی که آزمون‌هایی که در این سه سال برگزار می‌شود، نهایی باشد.حالا آموزش‌وپرورش امکان برگزاری امتحان هماهنگ در طول سه سال را ندارد و فقط در سال سوم دبیرستان آزمون هماهنگ برگزار می‌کند. شورای سنجش و آموزش هم این قانون را برای خودش تفسیر کرده و فقط معدل سال سوم را که با امتحان نهایی به دست می‌آید در کنکور تأثیر می‌دهد». جوانمرد در ادامه تصریح کرد: «این ماجرا باعث جنجال‌های زیادی شد و در نهایت هم دیوان عدالت اداری حکم به ابطال آن داده است. اما مسئله اینجاست که آیا تأثیردادن معدل کار صحیحی است؟ به دلایل مختلف خیلی‌ها مخالف این ماجرا هستند. عده‌ای می‌گویند این کار استرس دانش‌آموزان را در دوران تحصیل زیاد می‌کند، دوم اینکه سؤالاتی که در امتحانات نهایی مطرح می‌شود، نسبت به کنکور کیفیت بسیار نازلی دارد، سوم اینکه نحوه تصحیح ورقه‌ها استاندارد نیست و خیلی وقت‌ها معلمان برگه‌ها را سلیقه‌ای تصحیح می‌کنند، همه این مسائل باعث می‌شود این ماجرا مخالفان زیادی داشته باشد».

دکتر هامون سبطی، مدیر انجمن ناشران آموزشی در گفت‌وگو با «شرق»، با انتقاد از تأثیر سوابق تحصیلی بر قبولی دانشگاه می‌گوید: «باید نگاهی به سابقه این امر و مطرح‌شدن این موضوع انداخت. سابقه این مسئله از زمانی به صورت جدی مطرح شد که در شعارهای سیاسی و انتخاباتی، حذف کنکور دستاویزی برای رأی‌آوردن شد. این باعث شد نمایندگان مجلس هم به نوعی در برابر یک امر اتفاق‌افتاده قرار بگیرند و چون دلایلی به نظرشان وجود داشت که تا به بوته آزمایش سپرده نشده بود، به نظر منطقی هم می‌آمد، سعی می‌کردند سوابق تحصیلی و امتحانات نهایی به‌مرور جای کنکور را بگیرد اما در نهایت به این نتیجه رسیدند که رشته‌محل‌های خاصی به‌شدت با تقاضای دانش‌آموزان کشور مواجه و به‌شدت محدود است و افزوده‌شدن به شمار صندلی‌های دانشگاه‌ها (چه دولتی و چه غیردولتی) از میزان تب‌وتاب برای رسیدن به این رشته‌محل‌ها نمی‌کاهد و از اشتیاق به کسب این جایگاه‌ها کم نمی‌کند ، برای همین به این نتیجه رسیدند که ملغمه‌ای از تأثیر سوابق تحصیلی به همراه کنکور سراسری در نظر بگیرند تا دانش‌آموزان را برای دستیابی به آن رشته‌محل‌های خاص تفکیک کنند». وی در ادامه افزود: «این کار به نظر شدنی می‌آمد، اما در عمل مشکلات زیادی به بار آورد. به این دلیل سازمان سنجش مقاومت زیادی در برابر این ماجرا به خرج داد؛ چون دانای این کار بود و می‌دانست که چه فرازونشیب‌هایی دارد و چقدر بر روی خانواده‌ها و اقتصاد خانواده‌ها تأثیرگذار است و این کار باید حساب‌شده باشد و سپرده‌شدن این امر حیاتی خانواده‌ها بدون کارشناسی به وزارت آموزش‌وپرورش که خودش دغدغه‌های زیادی دارد، مشکل‌ساز می‌شود، اما در نهایت در برابر قانون مقاومتی نکرد. قرار شد معدلی به سازمان سنجش داده شود و سازمان سنجش در کنار رتبه آزمون، نمره ترازی را همراه با معدل در نظر بگیرد. مسئله این است که سازمان سنجش، به عنوان سازمانی که کارش را بلد بود، دوباره با این اتهام مواجه شد که خلاف قانون عمل کرده، درحالی‌که نبود سازوکار لازم در وزارت آموزش‌وپرورش باعث شد سازمان سنجش تن به این خلاف بدهد. قانون‌گذار گفته باید سه سال پیاپی آزمون استاندارد انجام شود و میانگین آن می‌تواند تا حدی تأثیرگذار باشد، اما الان یک سال فقط تأثیرگذار است و این همان مسئله‌ی قانونی است که وجود دارد». مدیر نشر دریافت در ادامه تصریح کرد: «یک سال آزمون نهایی نمی‌تواند با کنکور سراسری برابری کند و این باعث شده دانش‌آموزان، با زحمت کم و گاهی با کمک روابط و خرید سؤال با معدل ٢٠ امتحان نهایی را پشت سر گذارند. در یکی دو سال اخیر، ما چندین هزار معدل ٢٠ داشته‌ایم و این معدل ٢٠ پایه‌ای شده برای رقابت با دانش‌آموزانی که در کنکور سراسری موفق ظاهر شده‌‌اند و این کاملا از نظر علمی و اخلاقی ناعادلانه است. امتحان نهایی اصلا هم‌سطح و هم‌ارز کنکور نیست». سبطی در پایان خاطرنشان کرد: «این مسئله باعث رواج تقلب در دانش‌آموزان نیز شده است، دانش‌آموز در ١۶-١٧سالگی به این فکر می‌افتد که سؤال بخرد و از طرفی در دوران سه‌ساله دبیرستان مضطرب و نگران است و به جای این‌که تنها یک سال استرس کنکور داشته باشد سه سال نگران است. الان سه ماه است دانش‌آموزان درگیر این ماجرا هستند و ای کاش زودتر مجلس محترم شورای اسلامی تکلیف این ماجرا را روشن کند».

شهرزاد همتی / روزنامه شرق ۱۹ فروردین۱۳۹۵

*البته این مصاحبه بسیار کامل‌تر از این‌ها بود که روزنامه‌ی شرق به همین مقدار بسنده‌ کرده‌است و در پیاده کردن مصاحبه‌ی تلفنی هم قدری عجله و بی‌دقتی رخ داده‌است.*

.

.

روزنامه‌ی اعتماد در صفحه‌ی دیدگاه چهارشنبه ۱۲ اسفند۱۳۹۴ خود مقاله‌ی دکتر هامون سبطی درباره‌ی «برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی» و در ادامه «پیشنهاد راه‌حلی واقع‌بینانه و عادلانه برای کنکور» ایشان را منتشر کرد.

متن مقاله‌ی بازتاب یافته در روزنامه‌ی اعتماد:

معدل یا کنکور؟
پیشنهاد راه‌حلی واقع‌بینانه و عادلانه برای کنکور
(برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی)
دکتر هامون سبطی٭

سازمان محترم سنجش آموزش کشور، یکی از قوی‌ترین، دقیق‌ترین و شریف‌ترین سازمان‌ها در کل تاریخ اداری ایران معاصر است. میزان تخلفاتی که در طول این چند دهه در این سازمان صورت گرفته واقعا به تعداد انگشتان یک دست هم نیست؛ نه اینکه قصد تخطئه سازمان‌های دیگری را داشته باشم. اهمیت این سازمان ایجاب می‌کند که در این حد، دقیق و حساب‌شده عمل کند. اکنون برخی می‌خواهند برای حل این مساله (مشکلات کنکور)، صورت مساله (وجود کنکور سراسری تستی با مدیریت سازمان سنجش) را پاک کنند و مساله جدیدی (کنکورسراسری تشریحی با مدیریت آموزش و پرورش) را جایگزین آن سازند؛ یعنی برای حل یک مساله، مساله‌ای دیگر طرح کنیم که شبیه همان باشد و شاید هم سخت‌تر و پرحاشیه‌تر و فقط خوشحال باشیم که کاری کرده‌ایم! می‌خواهیم کنکور را تبدیل کنیم به یک، دو، سه یا چهار امتحان نهایی! واقعاً چه کسی می‌تواند تضمین کند اگر آزمون سراسری به شیوه‌ تستی، به آزمون تشریحی تبدیل شود، مشکلات اجرایی، مالی، اجتماعی و اخلاقی بیشتری پیش نخواهدآورد؟
عدالت کنکور تا حدی به دلیل تستی بودن آن است؛ گزینه‌ صحیح مشخص است و دانش‌آموزان باید آن را انتخاب کنند تا نمره کامل بگیرند. ولی در آزمون تشریحی، داوری انسانی پا به میان می‌گذارد و معیار مشخصی برای این داوری وجود ندارد. این شعار که «کنکور را حذف می‌کنیم» بر زبان راندنش راحت است اما زمانی که پای عمل به میان بیاید، دشوار می‌شود. سازمان سنجش فقط با گزینه‌ها سروکار دارد و دستگاه پاسخنامه‌خوان، با این وجود بعد از کنکور می‌بینیم صف معترضان است که پشت در سازمان سنجش‌ غوغا می‌کنند؛ حالا اگر شما بخواهید ارزش‌گذاری جگرگوشه‌های خانواده‌های ایرانی را به دست مصححان شریف بسپارید که به‌ناچار ذهنیت خودشان را در تصحیح پیاده می‌کنند، به راستی با چند میلیون اعتراض مواجه خواهید شد؟ پدر و مادری که فکر می‌کنند مثلا در امتحان نهایی سال دوم دبیرستان، چون نمره‌ ٢٠ فرزندان‌شان، ۵/١٩ شده، تمام تلاش و حاصل زندگی‌شان بر باد خواهدرفت، آیا به این سادگی به نتایج اعلام‌شده گردن خواهند گذاشت؟ درعمل هیجانات آنی بروز می‌کند که در چنین وسعتی کنترلش بسیار بسیار سخت است.
سال‌های سال طراحان کنکور کاملاً ناشناخته باقی مانده‌اند و از شریف‌ترین همکاران آموزش و پرورش کشور هستند. اگر کنکور را به امتحان نهایی تبدیل کنیم، آیا تضمینی هست که با پرشمار شدن تعداد طراحان این ناشناختگی همچنان ادامه یابد؟
آیا در صورت حذف کنکور موسسات کنکورمدار، به فکر فعالیت‌های دانش‌بنیان می‌افتند یا تولید علم می‌کنند؟! مثل روز روشن است که ده‌ها برابر حالا، موسساتی برای امتحانات نهایی با تبلیغاتی مانند: «معدل ٢٠ فرزندان شما را از گهواره تضمین می‌کنیم!»، «در موسسه ما سوالاتی نظیر امتحان نهایی طرح می‌شود!»، «معلمان ما همان طراحان سوالات امتحان نهایی هستند!»، «امتحان نهایی آسان است!» و هزاران دروغ دیگر پدید می‌آیند. بنابراین نه‌تنها مشکل اخلاقی‌ بیشتر که مشکلات امنیتی هم به وجود می‌آید. هر امتحان نهایی یک کنکور است و باید همان میزان امنیت که در سازمان سنجش شاهدش هستیم در آن رعایت شود.
مشکل کنکور چیست؟
می‌گویند ایراد کنکور سراسری این است که در آن خلاقیت سنجیده نمی‌شود. من قاطعانه می‌گویم که خلاقانه‌ترین سوالاتی که در این یکی دو دهه طراحی شده است، سوالات کنکور است. لطفاً سوالات کنکور و امتحان نهایی ده سال اخیر را با هم مقایسه کنید تا موضوع برای‌تان روشن شود. مثال مشهود دیگر کتاب‌های کمک آموزشی کنکور است، سطح علمی این کتاب‌ها بسیار بالاتر از کتاب‌هایی است که برای امتحانات نهایی نوشته‌ می‌شود. حتی مشکل کنکور این نیست که کلاس کنکور به وجود می‌آورد؛ هر آزمون دیگری که جایگزین شود، کلاس آن هم به وجود می‌آید و سودجویان در آن زمینه هم فعالیت می‌کنند. من به عنوان دبیری که سال‌های سال با دانش‌آموزان در ارتباط بوده‌ام، قاطعانه بر این باورم که بزرگ‌ترین مشکل کنکور «اضطراب‌زایی» مفرط آن است. از یکی دو سال قبل از کنکور دانش‌آموزان اضطراب روز کنکور را دارند! و همین اضطرابِ توان‌فرسا‌ست که راه را برای ورود سودجویان و دلالان و کذابان این حوزه، به همه‌جا باز می‌کند. از رسانه ملی گرفته تا خانه‌های شخصی مردم. بسیاری از رتبه‌های برتر در این سال‌ها، بزرگ‌ترین مشکل کنکور را اضطراب و استرس عنوان کرده‌اند. بیشترین سوالی که پدران و مادران از من می‌پرسند این است که فرزندم را نزد کدام دکتر ببرم؟ یعنی فشار روحی چنان بالاست که پذیرفته‌اند فرزندشان نیاز به روانپزشک دارد! برخی دانش‌آموزان در آزمون سراسری با چنان اضطراب و استرسی روبه‌رو می‌شوند که بعد از آزمون با حالتی شبیه شوک از سر جلسه بیرون می‌آیند.
راه‌حلی واقع‌بینانه
روش پیشنهادی من برای کاهش چشم‌گیر اضطراب کنکور و عادلانه‌ترشدن، «تغییر در شیوه امتیازدهی به گزینه‌ها» است. روش ارزش‌گذاری فعلی این است که یکی از گزینه‌ها صحیح است با ١٠٠ امتیاز مثبت و هر سه گزینه دیگر به یک اندازه‌ اشتباهند و هر کدام با ٣٣ نمره منفی. این روش باید اصلاح شود چراکه بسیاری از تست‌های کنکور دام دارند؛ یعنی دانش‌آموزی که مبحث را می‌شناسد و بلد است، به سراغ حل تست می‌رود ولی طراح هوشمندانه دامی را بر سر راه او گذاشته است که دانش‌آموز در پایان به گزینه درست نمی‌رسد و ٣٣ نمره منفی نصیبش می‌شود. در کنار او دانش‌آموزی نشسته که اصلا این موضوع را بلد نیست، پس به سراغ این مبحث نمی‌رود و هیچ نمره منفی‌ای نمی‌گیرد یعنی نسبت به دانش‌آموز اول نمره‌ مثبت هم عایدش می‌شود! او نمره‌ مثبت می‌گیرید چون نمی‌داند و اولی منفی می‌گیرد چون می‌داند!
ضعف اصلی آزمون تستی نسبت به آزمون تشریحی همین‌ است. چرا دانش‌آموز در آزمون تشریحی اضطراب کمتری دارد؟ زیرا کسی که درس را خوانده است ‌چیزی مربوط به پرسش مطرح‌شده می‌نویسد و حتی اگر به جواب هم نرسد معلم متوجه می‌شود که او درس را خوانده است و بخشی از نمره را برایش منظور می‌کند یا دست‌کم از نمره‌اش کم نمی‌کند!
برای فهم بهتر این راه‌حل، دو سوال را به عنوان نمونه آورده‌ایم که فرض کنید سوالات کنکور است. با بررسی گزینه‌های هر سوال، می‌توانیم به ایده اصلی روش پیشنهادی پی ببریم:
١)کدام آرایه در هر مصراع این دوبیتی به کار گرفته شده است؟
بیا‌ ای دل از اینجا پر بگیریم/ ره کاشانه دیگر بگیریم
بیا گم کرده‌ دیرین خود را/ سراغ از لاله‌ پرپر بگیریم
١) استعاره
٢) تشخیص (آدم‌نمایی)
٣) کنایه
۴) تضاد
٢)Which of the following words is best For the blank space?
The first question to ask about ………….. is why bother to read it?
With life as short as it is with so many pressing demands on our time and with books of information and instruction why should we spend our precious time on works of imagination.
history
short story
astronomy
fiction
در مورد سوال اول، نخستین پاسخی که به چشم می‌آید «تشخیص» است. چون شاعر دل و لاله را آدم فرض کرده است، پس گزینه ٢ را انتخاب می‌کنم، اما بعد از کنکور متوجه می‌شوم که اشتباه کرده‌ام و طراح دام گذاشته بوده است، زیرا گفته در هر مصراع این دوبیتی، در حالی‌که من هر بیت آن را بررسی کرده‌ام؛ پس باید استعاره را می‌پذیرفتیم! سخن این است که من نوعی نباید نمره‌ منفی بگیرم و کسی که اصلا نمی‌دانسته آرایه چیست نمره‌ منفی نگیرد! باید برای گزینه‌ها وزن قایل شویم. این کار از نظر تکنیکی سخت نیست. اگر کسی استعاره را قبول کرد، ١٠٠ نمره بگیرد، تشخیص: ٣٠ نمره، کنایه: ٠ و تضاد: ٣٠- نمره؛ زیرا کسی که در این دوبیتی تضاد را انتخاب کند، درس را اصلا یاد نگرفته است و احتمالا دارد بختکی جواب می‌دهد. به همین صورت در سوال دوم کسی که گزینه‌ ٣ را انتخاب می‌کند، چیزی از متن متوجه نشده است و باید ٣٠ نمره‌ منفی بگیرد و همچنین در مورد گزینه ٢ که باید نمره‌ منفی بگیرد یا با ارفاق ٠ بگیرد، اما بین گزینه‌های ١ و ۴ یعنی history و fiction اختلاف زیادی وجود ندارد. جواب fiction است، پس گزینه ۴، ١٠٠ امتیاز دارد و گزینه ١، چون به جواب صحیح نزدیک است می‌تواند ٣٠ امتیاز یا بیشتر داشته باشد.
نتیجه‌گیری
با این روش:
١- شکل خشن و مکانیکی تاثیر نمره منفی به روشی هوشمندانه برای نزدیک‌کردن آزمون تستی به آزمون تشریحی تبدیل می‌شود.
٢- امتیاز تستی بودن، یعنی عدم تاثیرپذیری از خطاها و مداخلات انسانی به قوت خود باقی می‌ماند.
٣- از میزان اضطراب‌زایی آزمون سراسری به‌شدت کاسته می‌شود.
۴- دید کلی و خلاقانه چه ازطرف دانش‌آموزان و چه ازطرف طراحان مورد توجه جدی واقع می‌شود.

* مدیر مسوول نشر دریافت، مدرس و مولف کتاب‌های ادبیات کنکور

 etemad-rahe-hal-dr-sebti13941212-

.

. شما می‌توانید نسخه‌ی کاملتر و مشروح‌تر این مقاله را در لینک زیر در سایت نشر دریافت، مطالعه و دانلود نمایید:

مقاله‌ی راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور – دکتر هامون سبطی

.

روزنامه‌ی شرق نیز در صفحه‌ی جامعه‌ی چهارشنبه ۲۱بهمن۱۳۹۴، بخش‌های آغازین مقاله‌ی دکتر هامون سبطی با نام « راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور» که در سایت نشر دریافت منتشر شده بود را در مقاله‌ای تحت عنوان «اضطراب‌زایی اصلی‌ترین مشکل کنکور» چاپ نمود.

مقاله‌ی اصلی دکتر سبطی شامل چهار بخش می‌باشد که عبارتند از ۱- فلسفه‌ی وجودی آزمون سراسری ۲- برتری‌ها و کاستی‌های آزمون سراسری چند گزینه‌ای در مقایسه با آزمون سراسری تشریحی ۳- راه حلی واقع‌بینانه برای کنکور  و ۴- نتیجه‌گیری؛ که روزنامه‌ی شرق فقط بخش ۱، ۲ و ۴ را بازتاب داده است

.

متن مقاله‌ی انعکاس یافته در روزنامه‌ی شرق:

shargh 21 bahman- rahe halli full

 متن مقاله‌ی انعکاس یافته در روزنامه‌ی شرق:

اضطراب‌زایی اصلی‌ترین مشکل کنکور

دکتر هامون سبطی . پزشک عمومی و مدرس ادبیات

سازمان سنجش آموزش کشور که اکنون متولی برگزاری کنکور سراسری است، متخصص‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین نهادی است که می‌تواند امر سنجش دانش‌آموزان را با برقراری عدالت نسبی بر عهده داشته باشد. قرار بود پس از حذف کنکور، امتحانات نهایی را در مقطع دبیرستان جایگزین آن کنند. ولی این کار مانند حذف یک مسئله و جایگزین‌کردن چند مسئله به جای آن است که مشکلات را پیچیده‌تر می‌کند. اصلی‌ترین مشکل کنکور اضطراب‌زایی آن است و عامل اصلی این اضطراب، شیوه امتیازبندی گزینه‌هاست، آن هم به این دلیل که هر سؤال فقط یک گزینه صحیح دارد با صد نمره مثبت و سایر گزینه‌ها اشتباه‌اند با ۳۳ نمره منفی! با تغییر این رویکرد و تمایز در نمره‌های گزینه‌ها می‌توان این اضطراب را به شکل چشمگیری کاهش داد و عدالت و تمایز را بین دانش‌آموزانی که مطالعه داشته‌اند و کسانی‌ که اصلا مطالعه نداشته‌اند، برقرار کرد. پرسش اصلی این است؛ آیا افرادی که کنکور را پایه‌گذاری کرده‌اند قصد داشته‌‌اند عده‌ای دیگر از این پدیده سودجویی کنند؟ مثلا اینکه آموزشگاه‌های رنگارنگ بر پا شود؟ یا کتاب‌ها و جزوه‌های مختلف به خورد دانش‌آموزان کشور داده ‌شود؟ یا…. با اندکی درنگ متوجه می‌شویم این‌گونه نبوده ‌است. والدین ما وقتی وارد دانشگاه شدند، کنکور سراسری وجود نداشت؛ هر دانشگاهی در زمانی خاص آزمونی برای رشته‌هایی خاص برگزار می‌کرد. اما رفته‌رفته با افزایش کسانی که تمایل داشتند از طریق تحصیل به جایگاهی مناسب در جامعه دست یابند و همچنین با افزایش مراکز آموزش عالی، این نیاز پدید آمد که آزمونی سراسری به‌ نام کنکور شکل بگیرد؛ آن هم فقط با یک هدف: برقراری عدالت؛ یعنی فلسفه کنکور سراسری چیزی جز گسترش عدالت در حوزه آموزش عالی نبود.
مطمئنا مشکلات بسیاری در این سال‌ها وجود داشته که کنکور این‌گونه بدشکل و بدنما شده و باعث شده همه از فلسفه وجودی آن فاصله بگیرند. به نظر من در وضعیت کنونی این نیاز همچنان وجود دارد؛ یعنی هنوز هم ما به یک شیوه عادلانه نیاز داریم که هر کسی با هر سنی و هر شرایطی بتواند وارد دانشگاه‌ها شود و احساس کند در حقش اجحافی نشده یا حداقل کمترین اجحاف شده است؛ این نیاز ‌فقط با برگزاری آزمونی سراسری و هماهنگ که خطاها یا مداخلات انسانی در نتایج آن کمترین امکان تأثیرگذاری را داشته‌ باشد، برآورده می‌شود. آنچه تستی‌بودن کنکور را الزامی می‌کند، همین تأثیرناپذیری‌اش از خطاها و مداخلات انسانی است.
برتری‌ها و کاستی‌های آزمون‌های گزینه‌ای در مقایسه با آزمون‌های تشریحی
سازمان محترم سنجش آموزش کشور، یکی از دقیق‌ترین سازمان‌ها در کل تاریخ اداری ایران معاصر است. میزان تخلفاتی که در این چند دهه در این سازمان صورت گرفته به تعداد انگشتان یک دست هم نیست؛ اهمیت این سازمان ایجاب می‌کند که در این حد، دقیق و حساب‌شده عمل کند. واقعا ماجرای آزمون سراسری، ماجرایی است در حوزه امنیت ملی.
حالا برخی می‌خواهند برای حل این مسئله (مشکلات کنکور)، صورت‌مسئله (وجود کنکور سراسری تستی با مدیریت سازمان سنجش) را پاک و مسئله جدیدی (کنکور سراسری تشریحی با مدیریت آموزش‌وپرورش) را جایگزین آن کنند؛ یعنی برای حل یک مسئله، مسئله‌ای دیگر طرح کنیم که شبیه همان باشد و شاید هم سخت‌تر و پرحاشیه‌تر و فقط خوشحال باشیم که کاری کرده‌ایم! می‌خواهیم کنکور را تبدیل کنیم به یک، دو، سه یا چهار امتحان نهایی! واقعا چه کسی می‌تواند تضمین کند اگر آزمون سراسری به شیوه تستی، به آزمون تشریحی تبدیل شود، مشکلات اجرائی، مالی، اجتماعی و اخلاقی بیشتری پیش نخواهد آورد؟
عدالت کنکور تا حدی به دلیل تستی‌بودن آن است؛ گزینه صحیح مشخص است و دانش‌آموزان باید آن را انتخاب کنند تا نمره کامل بگیرند. ولی در آزمون تشریحی، داوری انسانی پا به میان می‌گذارد و معیار مشخصی برای این داوری وجود ندارد. این شعار که «کنکور را حذف می‌کنیم» برزبان‌راندنش راحت است اما زمانی که پای عمل به میان بیاید، دشوار می‌شود. سازمان سنجش فقط با گزینه‌ها سروکار دارد و دستگاه پاسخ‌نامه‌خوان؛ با وجود این بعد از کنکور می‌بینیم صف معترضان است که پشت در سازمان سنجش غوغا می‌کنند؛ حالا اگر شما بخواهید ارزش‌گذاری جگرگوشه‌های خانواده‌های ایرانی را به دست مصححان شریف بسپارید که به‌ناچار ذهنیت خودشان را در تصحیح پیاده می‌کنند، به‌راستی با چند‌ میلیون اعتراض مواجه خواهید شد؟ پدر و مادری که فکر می‌کنند مثلا در امتحان نهایی سال دوم دبیرستان، چون نمره ۲۰ فرزندانشان، ۵/۱۹ شده، تمام تلاش و حاصل زندگی‌شان بر باد خواهد رفت، آیا به این سادگی به نتایج اعلام‌شده گردن خواهند نهاد؟ در عمل هیجانات آنی بروز می‌کند که در چنین وسعتی کنترلش بسیار‌بسیار سخت است. سال‌های سال طراحان کنکور کاملا ناشناخته باقی مانده‌اند، اگر کنکور را به امتحان نهایی تبدیل کنیم، آیا تضمینی هست که با پرشمارشدن طراحان این ناشناختگی همچنان ادامه یابد؟ آیا در صورت حذف کنکور، مؤسسات کنکورمدار، به فکر فعالیت‌های دانش‌بنیان می‌افتند یا تولید علم می‌کنند؟! مثل روز روشن است که ده‌ها برابر حالا، مؤسساتی برای امتحانات نهایی با تبلیغاتی مانند: «معدل ۲۰ فرزندان شما را از گهواره تضمین می‌کنیم!»، «در مؤسسه ما سؤالاتی نظیر امتحان نهایی طرح می‌شود!»، «معلمان ما همان طراحان سؤالات امتحان نهایی هستند!»، «امتحان نهایی آسان است!» و‌ هزاران دروغ دیگر پدید می‌آیند. سازمان سنجش یک دژ امنیتی است که کسی نمی‌تواند به‌سادگی در آن اخلال ایجاد کند. به جای آنکه این موضوع را به وزارت آموزش‌وپرورش بسپاریم که خودش وظایف سنگینی بر عهده دارد، بهتر است آن را همچنان در اختیار سازمانی بگذاریم که تخصص لازم را در این زمینه دارد و سال‌های سال در این زمینه تجربه کسب کرده و سازمان‌دهی شده است، اما از او بخواهیم که این آزمون را بهتر از پیش برگزار کند. حتی مشکل کنکور این نیست که کلاس کنکور به وجود می‌آورد؛ هر آزمون دیگری که جایگزین شود، کلاس آن هم به وجود می‌آید و سودجویان در آن زمینه هم فعالیت می‌کنند. مشکل کنکور مشکلی نیست که با حذفش برطرف شود. مشکل اصلی کنکور «اضطراب‌زایی» آن است که باید اصلاح شود. من به‌عنوان دبیری که سال‌های سال با دانش‌آموزان در ارتباط بوده‌ام، قاطعانه بر این باورم که بزرگ‌ترین مشکل کنکور «اضطراب‌زایی» مفرط آن است. از یکی، دو سال قبل از کنکور، دانش‌آموزان اضطراب روز کنکور را دارند! و همین اضطرابِ توان‌فرسا‌ست که راه را برای ورود سودجویان و دلالان و کذابان این حوزه، به همه‌جا باز می‌کند، از رسانه ملی گرفته تا خانه‌های شخصی مردم. نتیجه‌گیری آنکه با این روش: ۱- شکل خشن و مکانیکی تأثیر نمره منفی به روشی هوشمندانه برای نزدیک‌کردن آزمون تستی به آزمون تشریحی تبدیل می‌شود. ۲- امتیاز تستی‌بودن، یعنی عدم تأثیرپذیری از خطاها و مداخلات انسانی به قوت خود باقی می‌ماند. ۳- از میزان اضطراب‌زایی آزمون سراسری به‌شدت کاسته می‌شود. ۴- دید کلی و خلاقانه چه از طرف دانش‌آموزان و چه از طرف طراحان موردتوجه جدی واقع می‌شود.

.

.

بازتاب مقاله در نشریه‌ی اردیبهشت کتاب

مقاله‌ی «فردوسی، نخستین کارگردانی سینمایی جهان» در نشستی با همین عنوان در محل نشست‌های نمایشگاه بین‌المللی کتاب توسط دکتر هامون سبطی ارائه شد و مورد توجه علاقه‌مندان و رسانه‌ها قرار گرفت. «اردیبهشت کتاب» نشریه‌‌ی روزانه‌ی بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌الملی کتاب و خبرنامه‌‌ی رسمی وزارت فرهنگ و اشاد اسلامی در این حوزه در شماره‌ی ۱۲اردیبهشت۱۳۹۳ خود، گزارشی از این نشست که توسط نشر دریافت برگزار شده بود، منتشر نموده و بخشی از پرسش و پاسخ دیگر خبرنگاران را نیز در ادامه‌ی گزارش خود آورده است. این نشست در روز چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ از ساعت ۱۹ تا ۲۰ دوباره برگزار شد. تصویر این گزارش را در ادامه مشاهده می‌کنید:

لینک دریافت نشریه

20140503_225456

این مقاله را در این صفحه بخوانید:

فردوسی، نخستین کارگردان سینمایی جهان: دکتر سبطی (۲۵اردیبهشت، بزرگداشت فردوسی)

.

گفت و گوی دکتر سبطی با روزنامه شرق ۱۳/۱۱/۱۳۹۴

 ١۶ هزار کتاب کمک‌آموزشی به دست دانش‌آموزان زابلی می‌رسد. ١۶هزار جلد کتابی که حدود یک‌ماه پیش، توسط ناشران کمک‌آموزشی برای توزیع میان دانش‌آموزان مناطق محروم زابل به این شهرستان فرستاده شده بود، روز چهارشنبه توزیع می‌شود. دکتر هامون سبطی، مسئول انجمن فرهنگی ناشران، در گفت‌وگو با «شرق» با اعلام این خبر گفت: ما این کتاب‌ها را ماه پیش فرستادیم اما اتفاق خوبی که افتاد این بود که دانشجویان دانشگاه زابل این کتاب‌ها را دسته‌بندی کردند، هر بسته مشخص است که به درد دانش‌آموز چه مقطع و چه سالی می‌خورد و کامیون‌های حاوی این بسته‌ها کل زابل و حومه این شهرستان را پوشش خواهند داد. سبطی در ادامه با بیان اینکه ٩۵ درصد این کتاب‌ها را کتاب‌های کمک‌آموزشی دربر می‌گیرند، افزود: «البته در کنار این کتاب‌ها چند مورد کتاب عمومی، تاریخی و فرهنگی نیز قرار گرفته‌اند». مسئول انجمن فرهنگی ناشران درباره جرقه این اتفاق عنوان کرد: «جرقه این کار مربوط به اولین جلسات هیأت‌مدیره جدید ناشران فرهنگی بود. کار معمولی که در هیأت‌مدیره انجام می‌شد، برگزاری نمایشگاه و فرستادن کتاب به زندان‌ها بود، ما تصمیم گرفتیم به‌جای برگزاری نمایشگاه بگذاریم یک‌باره صددرصد تخفیف بدهیم اما کتاب را به دست نیازمند کتاب برسانیم، دوم اینکه شایستگی و تشنگی را هم بتوانیم در وجود فرد احساس کنیم. دلیل انتخاب سیستان هم محرومیت زابل و حومه آن بود».

روزنامه‌ی شرق: شماره ۲۵۱۱ – ۱۳۹۴ سه شنبه ۱۳ بهمن

 

shargh ketan zabol01

خبر پیشین:

قدمی محکم از ناشران آموزشی

۱۶ هزار جلد کتاب آموزشی، هدیه ناشران آموزشی به دانش آموزان زابل.

.

بخشی از صحبتهای دکتر سبطی: « دوهزار و پانصد جلد کتاب از سوی نشر دریافت اهدا شده بود. البته من مدیر مسئول انجمن هستم و رییس آقای صادقیه است. از هئیت رییسه اتحادیه به طورشفاهی قول همکاری شنیدیم، امّا اقدام عملی صورت نگرفت. انجمن کودک و نوجوان هم حدود دویست هزار جلد کتاب به همین مناسبت اهدا کرد که البته معادل ریالی آن کمتر از همین شانزده هزار جلد کتاب کمک آموزشی است زیرا تعداد صفحات این دو دسته کتاب با هم اختلاف بسیار دارد. . مصاحبه ی کامل سایت گُلوَنی با دکتر هامون سبطی در این رابطه را در لینک زیر بخوانید!

قدمی محکم از ناشران آموزشی

به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، جمعی از ناشران آموزشی با جمع آوری ۱۶ هزار جلد کتاب کمک آموزشی و اهدای آن به دانش‌آموزان و مدارس زابل و ایرانشهر حرکت بزرگی در جهت حمایت از دانش آموزان مناطق محروم برداشتند. این حرکت که به صورت داوطلبانه انجام شد، با استقبال بسیاری از ناشران مواجه شد که به نظر می‌رسد در سالهای آتی هم ادامه پیدا کند.

با دکتر هامون سبطی رییس انجمن ناشران آموزشی در این باره گفت‌وگو کردیم:

جناب سبطی جرقه طرح ارسال کتاب برای استان‌های محروم از کجا بود؟
حدود دوماه پیش هیئت‌مدیره انجمن ناشران عوض شد و یکی از اولین اتفاق‌هایی که در این دو ماه ما با آن رو‌به‌رو بودیم هفته کتاب بود. جرقه این اتفاق از تعویض هیئت‌مدیره و هفته کتاب خورد. چیزی که به فکر ما رسید این بود که معمولا کارهایی که برای فرهنگ کتابخوانی صورت می‌گیرد اغلب نمایشگاه‌ها و سمینارهاست که هزینه کمی هم برنمی‌دارد. اما این هزینه مستقیما باعث نمی‌شود که کتاب به دست کسی که خواهان آن است برسد. ما تصمیم گرفتیم به جای اینکه تخفیف قائل شویم، کتاب به دست دانش‌آموزان برسد. یعنی کتاب را هدیه دهیم و صددرصد هزینه کتاب را خودمان ‌قبول کنیم. این موضوع را بنده به عنوان مدیر مسئول انجمن ناشران مطرح کردم و خیلی سریع موافقت شد و با یکی ازخیرین استان سیستان‌وبلوچستان تماس گرفتیم و گفتیم می‌خواهیم چنین کاری انجام دهیم. که ایشان خیلی با ما همکاری کردند و اگر ایشان نبودند این امر به سادگی محقق نمی‌شد.
معیار شما برای انتخاب سیستان‌و‌بلوچستان چه بود؟
دو سه تا استان در نظرمان بود که نهایتا با توجه به نتایجی که سال گذشته داوطلبان استان سیستان‌وبلوچستان در آزمون سراسری گرفته بودند، فکر کردیم بهتر است امسال با این استان شروع کنیم و اگر به نتیجه خوبی رسیدیم سال بعد به سراغ استان‌های دیگر برویم. البته این تنها ملاک انتخاب ما نبود. بلکه تنگدستی برخی از مردم آن منطقه هم در نظرمان بود و تماس‌هایی که از بچه‌های آنجا داشتیم. البته یک یا دو ناشر هم به بچه‌ها در همین زمینه‌ کمک کرده بودند که دستشان درد نکند اما خب کتاب‌هایی خاص و متنوع مد نظر دانش‌آموزان بود. این شد که ما سیستان‌و‌بلوچستان را انتخاب کردیم چون هم نیازمندی بچه‌ها را دیدیم و هم شور و شوق علمی آنها را احساس کردیم.

n00101093-r-b-000
مجموعه کتاب‌ها را چطور جمع‌آوری کردید؟
فراخوان دادیم بین اعضای انجمن ناشران آموزشی. حتی به ناشران آموزشی که عضو انجمن نیستند و همچنین با اتحادیه انجمن ناشران صحبت کردیم. متاسفانه تعداد زیادی از اتحادیه قول همکاری دادند، ولی در عمل اتفاقی نیفتاد. تصمیم داشتیم در کنار کتب آموزشی کتاب‌های عمومی هم بفرستیم اما میسر نشد. چند جلد کتاب عمومی و تاریخی هم در بین کتاب‌ها بود ولی اکثریت کتاب‌ها آموزشی بود.
در کل چند ناشر در این کار سهم داشتند؟
حدودا ۱۵ تا ۱۶ ناشر در این کار همکاری داشتند. متاسفانه یا خوشبختانه جای خیلی از ناشران بزرگ و معروف بین ما خالی بود. منتها ناشرانی که با ما کار کردند ناشران قدیمی بودند و کتاب‌های خیلی خوبی داشتند و حتی ناشرانی که دو سه سال از تاسیس انتشارات آنها می‌گذشت هم با ما همکاری کردند.
چند جلد کتاب جمع‌آوری شد؟
حدود ۱۶ هزار جلد کتاب به روز جمع آوری شد که بر اساس آخرین تغییرات کتاب‌های درسی بود و تعدادی هم سی‌دی آموزشی که این تعداد برای دو شهرستان زابل و ایرانشهر مناسب بود.

برنامه دیگری هم در این زمینه‌ها دارید ؟
این کار مطمئنا در آینده پیگیری خواهد شد و بنده از حالا قول سال آینده را می‌دهم. برنامه‌مان این است که این طرح را در استان‌های دیگر هم اجرا کنیم. اگر بتوانیم اطلاع رسانی خوبی انجام دهیم، من مطمئن هستم برای سال آینده تعداد ناشرانی که شرکت می‌کنند بیشتر خواهد شد. و بیش از یک استان را حمایت می‌کنیم. این کمک می‌کند بچه‌ها درس خوانتر و فرهیخته‌تر وارد دانشگاه‌ها شوند.

.

.

اهدای کتاب توسط نشر دریافت و برخی ناشران آموزشی به مناطق محرومِ استان سیستان و ایلام

یگان خبر نشر دریافت:  شنبه ۲۱ اسفند ۹۵ سی و شش هزار جلد کتاب اهدایی چهارده ناشر آموزشی کشور بین حوزه‌های آموزش و پرورش استان‌های سیستان و بلوچستان و ایلام توزیع شد تا به دست دانش‌آموزان مستعد و نیازمند این مناطق برسد. معادل قیمتی این مجموعه بالغ بر نهصدمیلیون تومان است که به همت انتشارات های فار، بنی هاشمی، دریافت، مرآت، جوکار، تیزهوشان، الگو، خیلی سبز، شبقره، مهروماه، مشاوران، مزینانی، واله و امتحان اهداشده و توسط نیکوپیشه‌ی استان سیستان و بلوچستان ، جناب آقای محمد فرّاشی‌پور در مجتمع دانشگاهی زابل دسته‌بندی و به نقاط محروم سیستان و ایلام ارسال شد. سال گذشته به همت هیئت مدیره‌ی انجمن فرهنگی ناشران آموزشی و یاری ناشران عضو انجمن، شانزده هزار جلد کتاب آموزشی و کمک‌درسی راهی مناطق محروم سیستان شد که امسال با همراهی گسترده‌تر ناشران آموزشی، امکان اهدای کتاب به استان ایلام نیز فراهم آمد.


عکس‌ها: مراسم توزیع کتابهای اهدایی ناشران آموزشی در استان ایلام. با سپاس از ناشران سخاوتمند آموزشی بابت این گشاده دستی و همچنین جناب آقای صادقیه و جناب آقای رئیس نیا بابت هماهنگی های صورت گرفته

ILAM EHDA 96 KETAB ILAM EHDA 96 ILAM EHDA 96-

.

صحبت‌های دکتر هامون سبطی، رئیس انجمن ناشران آموزشی و مدیر مسئول نشر دریافت:

.

.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 + 5 =